(HQ Online)- Đó là đề xuất của Ban soạn thảo sửa Luật Hải quan khi đánh giá về quy định thông quan tại Luật Hải quan hiện hành. Theo phân tích của Ban soạn thảo, những quy định thông quan hiện nay chưa có chế độ quản lý hải quan cụ thể phân biệt đối với các loại hàng thuộc các trường hợp khác nhau, bên cạnh đó còn thiếu và thừa những quy định mà ở đó còn tiềm ẩn những hành vi vi phạm pháp luật…
Thông quan hàng hoá được quy định tại Điều 25 Luật Hải quan, Điều 12 Nghị định số 154/2005/NĐ-CP và Thông tư số 194/2010/TT-BTC, đã hướng dẫn cụ thể các trường hợp thông quan và thông quan có điều kiện nhằm tạo thuận lợi, tránh ách tắc hàng hóa. Trong đó đã áp dụng cơ chế thông quan trước, kiểm tra sau đối với một số trường hợp.
Trong thủ tục hải quan điện tử theo Thông tư 222/2009/TT-BTC đã bước đầu phân biệt giữa thông quan và giải phóng hàng, đưa hàng về bảo quản.
Tuy nhiên, theo đánh giá của Ban soạn thảo sửa Luật Hải quan, các quy định tại Luật hiện hành chưa quy định rõ về thông quan, giải phóng hàng, đưa hàng về bảo quản, vì vậy chưa có chế độ quản lý hải quan cụ thể phân biệt đối với các loại hàng thuộc các trường hợp này.
Bên cạnh đó, Luật hiện hành cũng chưa quy định rõ thủ tục thông quan đối với hàng hoá kiểm tra chuyên ngành, gây nên sự chồng chéo giữa các cơ quan. Hiện Luật Hải quan quy định cho phép thông quan dựa trên giấy đăng ký kiểm tra chứ không phải giấy thông báo kết quả kiểm tra. Điều này đã gây ra sự chưa thống nhất với một số quy định hiện nay: Phải có kết quả kiểm tra đạt yêu cầu mới được thông quan (Luật An toàn vệ sinh thực phẩm, Luật Kiểm tra Nhà nước về chất lượng)…
Hiện, tại Luật Hải quan hiện hành chưa có quy định về giải phóng hàng.
Đặc biệt, việc cho phép đưa hàng về bảo quản khi chưa xác định mặt hàng đó có được phép NK hay không, đã tiềm ẩn rủi ro như DN tự ý tẩu tán, tự ý tiêu thụ hàng hoá…
Đơn cử như trường hợp của Công ty CP Việt Thái Quốc Tế về hành vi tự ý tiêu thụ trên 220 nghìn chai bia NK, đã bị Chi cục Hải quan cảng Sài Gòn khu vực 1 lập biên bản vi phạm về hành vi NK hàng hóa không đạt chất lượng và tự ý tiêu thụ hàng chưa hoàn thành thủ tục hải quan (tháng 7- 2011 vừa qua).
Công ty CP Việt Thái Quốc Tế NK 7 lô hàng, gồm 19.152 thùng (24 chai/thùng) bia chai và bia lon hiệu Coor Light. Qua kiểm tra chất lượng hàng NK, Trung tâm Tiêu chuẩn đo lường chất lượng 3 cho kết quả, số hàng này đã và sắp hết hạn sử dụng, không đạt chất lượng, tiêu chuẩn NK theo quy định. Đáng chú ý, trong số hàng NK không đạt chất lượng nêu trên, Chi nhánh Công ty CP Việt Thái Quốc Tế mang về kho riêng bảo quản trên 12.000 thùng, nhưng Công ty đã tự ý đưa ra thị trường tiêu thụ trên 9.200 thùng (tương đương trên 220 nghìn chai) trước khi có kết quả kiểm tra chất lượng.
Hay trường hợp Công ty TNHH thương mại và dịch vụ Rồng Việt NK thực phẩm chức năng. Tháng 10-2011, Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Đình Vũ (Cục Hải quan Hải Phòng), qua kiểm tra đã phát hiện lô hàng NK thực phẩm chức năng của Công ty này, có số visa trên sản phẩm NK không đúng với số trên hồ sơ chứng nhận tiêu chuẩn sản phẩm do Cục An toàn vệ sinh thực phẩm (Bộ Y tế) cấp cho các sản phẩm của Công ty này.
Đặc biệt đối với sản phẩm Glumin-F, thành phần ghi trên tờ hướng dẫn sử dụng không đúng so với thông tin trên vỏ hộp. Nội dung cơ chế tác dụng trên tờ hướng dẫn sử dụng và hồ sơ chứng nhận công bố chất lượng cũng không thống nhất. Không những thế đây là sản phẩm do Trung Quốc sản xuất, nhưng trên bao bì sản phẩm đều in hình ảnh cờ của Canada và các dòng chữ “Distribute by Good Health Canada” (Phân phối bởi Good Health Canada). Lô hàng trên mới được tạm thông quan nhưng DN này đã tự ý tiêu thụ một số sản phẩm ra thị trường.
Phân tích những ví dụ trên, Ban soạn thảo sửa Luật Hải quan cho rằng, lợi dụng quy định tại Luật Hải quan cho phép thông quan dựa trên giấy đăng ký kiểm tra chứ không phải giấy thông báo kết quả kiểm tra và quy định cho phép đưa hàng về bảo quản khi chưa xác định mặt hàng đó có được phép NK hay không, đã vô tình tạo cho DN cơ hội để tự ý tẩu tán, tiêu thụ hàng hoá.
Từ những bất cập trên, Ban soạn thảo sửa Luật Hải quan đã đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định chung đối với các trường hợp: Chỉ thông quan khi hàng hoá đã làm xong thủ tục hải quan (kể cả trường hợp ân hạn thuế).
Giải phóng hàng: Áp dụng đối với các trường hợp chờ giám định, phân tích để xác định chủng loại hàng hoá phục vụ cho phân loại, áp mã số thuế và chờ thẩm vấn, xác định trị giá tính thuế.
Đối với mặt hàng quản lý chuyên ngành: Phải có kết quả kiểm tra của cơ quan có thẩm quyền thì mới quyết định thông quan. Đồng thời bỏ quy định cho phép đưa hàng về bảo quản khi chưa xác định mặt hàng đó có được phép NK hay không.
Quy định thông quan cho một số trường hợp đặc thù: Quy định nguyên tắc thông quan đối với các trường hợp miễn khai, miễn kiểm tra hải quan (hàng phục vụ yêu cầu khẩn cấp, an ninh quốc phòng, hàng ưu đãi miễn trừ ngoại giao) để tạo điều kiện thông quan nhanh đối với các loại hàng hoá phục vụ yêu cầu khẩn cấp, an ninh quốc phòng, miễn trừ ngoại giao.
Các vấn đề trên đang tiếp tục được thảo luận và lấy ý kiến.
Thu Trang