Theo ghi nhận của phóng viên Báo Hải quan, nguyên nhân này đã kéo theo tình trạng giảm thu ở nhiều đơn vị Hải quan lớn, có đóng góp chủ yếu vào số thu toàn Ngành.
Hải quan Hải Phòng: Giảm thu do sụt giảm hàng NK
Có mặt tại các cảng biển thuộc khu vực Hải Phòng - cửa ngõ giao thương sầm uất nhất khu vực phía Bắc, trong những ngày đầu tháng 4, điều đầu tiên chúng tôi cảm nhận được là không khí trầm lắng hơn của hoạt động XNK tại hầu khắp các cảng biển lớn như Chùa Vẽ, Green Port, Hoàng Diệu… so với các năm gần đây.
Sự trầm lắng trên đã được chứng minh thông qua những con số thể hiện sự giảm sút về lượng DN, tờ khai, kim ngạch XNK tại hầu hết các chi cục Hải quan cửa khẩu lớn ở Hải Phòng. Tại Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Hải Phòng khu vực II (đơn vị có số thu lớn nhất tại Cục Hải quan Hải Phòng năm 2011), trong quý I chỉ có 1.044 DN làm thủ tục XNK, giảm tới 470 DN so với cùng kì 2011; tờ khai hải quan đạt 8.784 bộ, giảm 9%; thậm chí tổng kim ngạch XNK còn giảm mạnh hơn tới 22% với tổng trị giá chỉ đạt khoảng 675 triệu USD. Điều này dẫn đến số thu trong quý I (tính từ đầu năm đến 15-3) của Chi cục chỉ đạt khoảng 780 tỉ đồng, giảm đến 301% so với cùng kì năm 2011 và mới chỉ đạt trên 7,4% chỉ tiêu cả năm.
Tình trạng tượng tự cũng diễn ra ở Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Hải Phòng khu vực III. Theo lãnh đạo Chi cục, tính từ đầu năm đến hết 31-3, tổng lượng tờ khai nhập kinh doanh (loại hình đóng góp chủ yếu vào số thu) đã giảm gần 16% (từ 5.171 bộ quý I năm 2011 xuống còn 4.358 bộ cùng kỳ năm 2012) và giá trị kim ngạch cũng có mức giảm tương tự (khoảng trên 16%). Và số thu ở Chi cục (trong quý I) mới đạt 1.513 tỉ đồng, giảm trên 18% so với cùng kì năm 2011 và mới đạt khoảng 16% chỉ tiêu cả năm 2012.
 |
|
Hoạt động nghiệp vụ tại Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Hải Phòng KV I Ảnh: T.B
|
Tại Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Hải Phòng khu vực I, tổng giá trị kim ngạch XNK đạt trên 1,916 tỉ USD, có tăng khoảng 151 triệu USD so với cùng kì năm 2011 (tương đương khoảng 8%). Tuy nhiên, sự gia tăng này bắt nguồn từ một số loại hình không chịu thuế như TN-TX, chuyển cửa khẩu. Trong khi những mặt hàng có thuế lớn tại Chi cục đều giảm mạnh hoặc thậm chí DN không còn NK như: Xăng, dầu giảm khoảng 1/3 về kim ngạch, xe máy chỉ bằng khoảng 5% so với cùng kì… “Đặc biệt, mặt hàng có số thuế lớn là ô tô, trong quý I không còn DN nào NK” - lãnh đạo Chi cục chia sẻ. Do đó, số thuế trong quý I của Chi cục mới được 1.513 tỉ đồng, đạt 12,14% chỉ tiêu.
Tại Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Đình Vũ, đây là đơn vị hải quan cửa khẩu hiếm hoi ở Hải Phòng có kim ngạch XNK tăng đáng kể so với cùng kì 2011 (quý I-2012 đạt 799 triệu USD, trong khi quý I-2011 đạt khoảng 450 triệu USD). Nhưng cũng như Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Hải Phòng khu vực I, sự tăng trưởng về kim ngạch ở đây cũng xuất phát từ lượng hàng TNTX – loại hình không chịu thuế, trong khi các mặt hàng có thuế chủ yếu tại đơn vị trước đây như ô tô, xe máy gần như vắng bóng, nên đã làm giảm số thu NSNN so với cùng kì khoảng 340 tỉ đồng (1.060 tỉ đồng quý I-2012 so với 1.400 tỉ đồng quý I-2011), và mới đạt trên 11,3% chỉ tiêu cả năm.
Sự sụt giảm đáng kể về lượng hàng hóa XNK, đặc biệt là các mặt hàng NK có thuế ở các cảng biển lớn đã làm ảnh hưởng chung đến tổng kim ngạch XNK và số thu của Cục Hải quan Hải Phòng. Theo Hải quan Hải Phòng, trong quý I, tổng giá trị kim ngạch XNK toàn Cục chỉ đạt 6,015 tỉ USD, giảm 500 triệu USD (tương đương 9,7% so với cùng kì năm 2011), trong đó, kim ngạch NK đạt 3,711 tỉ USD, giảm 10,02%; XK đạt 2,304 tỉ USD, giảm 9%.
Điều đáng nói là hầu hết các mặt hàng NK mang lại nguồn thu chính của đơn vị những năm gần đây đều giảm mạnh. Có thể kể đến như xe ô tô các loại giảm 36,1% (trong đó ô tô dưới 9 chỗ ngồi giảm gần 40%), linh kiện, phụ tùng ô tô giảm 22,1%, mỹ phẩm giảm 29,5%, điện thoại di động giảm 25,38%, bia, rượu giảm 41,5%, thức ăn gia súc giảm 23,18%, giấy giảm 33,7%, máy móc, thiết bị giảm 13,65%... Xét về mặt trị giá thì tổng kim ngạch của các mặt hàng này đã giảm đến trên 215 triệu USD so với cùng kì năm 2011.
|
|
Không chỉ các đơn vị Hải quan có số thu lớn bị ảnh hưởng, mà các cục Hải quan có đặc thù chủ yếu hàng sản xuất XK, gia công cũng bị ảnh hưởng nhiều. Theo Cục Hải quan Bình Dương, hết quý I, toàn Cục mới thu được 1.735 tỉ đồng, đạt 18,96% chỉ tiêu được giao, giảm gần 11% so với cùng kì 2011. Theo Cục Hải quan Bình Dương nguyên nhân khiến số thu giảm mạnh ngoài sự thay đổi về chính sách thuế, còn có nguyên nhân quan trọng là hàng hóa NK giảm mạnh. Tại Chi cục Hải quan ICD Sóng Thần - nơi có lượng hàng hóa NK kinh doanh làm thủ tục lớn nhất Cục, số thu ngân sách trong I-2012, chỉ đạt 278 tỉ đồng, tương đương gần 35% cùng kì 2011 (quý I -2011, đạt trên 800 tỉ đồng).
|
|
Theo phân tích của Cục Hải quan Hải Phòng, việc sụt giảm của hầu hết các mặt hàng NK thuộc diện có thuế là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến số thu NSNN của đơn vị giảm mạnh so với cùng kì và đạt tỉ lệ thấp so với chỉ tiêu năm 2012. Cụ thể từ đầu năm đến 21-3, Cục Hải quan Hải Phòng mới thu được 6.228 tỉ đồng, giảm đến 2.455 tỉ đồng (tương đương giảm 28,27%) so với cùng kì năm 2011, đạt 12,65% chỉ tiêu năm 2012.
Với thực trạng và kết quả như trong quý I vừa rồi, tình hình thu ngân sách tại Hải quan Hải Phòng trong những tháng còn lại trong năm được dự báo là hết sức căng thẳng. Để đạt chỉ tiêu 49.200 tỉ đồng của năm 2012, trong 9 tháng còn lại (từ tháng 4 đến tháng 12), trung bình mỗi tháng Cục phải thu trên 4.777 tỉ đồng, nghĩa là phải thu gấp 2,3 lần (tương đương 230%) so với mức thu trung bình của 3 tháng đầu năm.
Hải quan TP.HCM: Mới đạt 12% chỉ tiêu thu ngân sách
Cục Hải quan TP.HCM là đơn vị có số thu lớn nhất toàn Ngành. Tính đến 31-3, đơn vị mới thu đạt 8.968 tỉ đồng, giảm tới 9.471 tỉ đồng so với cùng kì, đạt 12% chỉ tiêu được giao (năm 2012 chỉ tiêu của Cục là 78.900 tỉ đồng) và đạt 11,1% chỉ tiêu phấn đấu (85.300 tỉ đồng).
Theo phân tích của Hải quan TP.HCM, số thu giảm mạnh do một số nguyên nhân như: Kim ngạch hàng hóa NK giảm rất mạnh, chỉ tính riêng tháng 2 đầu năm kim ngạch NK mới đạt 5,261 tỉ USD, giảm gần 1,5 tỉ USD (tương đương 22%) so với cùng kì 2011. Một số mặt hàng có kim ngạch NK giảm nhiều như: Xăng, dầu giảm 195,2 triệu USD (tương đương 34%); gỗ và sản phẩm gỗ giảm 174,5 triệu USD (tương đương 84,3%); kim loại thường khác giảm 155,8 triệu USD (tương đương 64,3%); ô tô nguyên chiếc các loại giảm 24,8 triệu USD (tương đương 72,5%)...
Tại Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn khu vực 3 - một trong những đơn vị bị ảnh hưởng nặng nhất đến thu NSNN, Phó Chi cục trưởng Nguyễn Ánh Hồng cho biết, số thu tại đơn vị chủ yếu từ 3 nguồn chính: Xăng dầu, sắt thép và ô tô. Tuy nhiên, trong quý I-2012, cả 3 mặt hàng này bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi chính sách quản lí Nhà nước (kiềm chế nhập siêu), cũng như khó khăn của DN, trong đó, thuế NK xăng dầu giảm xuống 0%; mặt hàng ô tô bị tác động bởi Thông tư 20/2011/TT-BCT của Bộ Công Thương quy định bổ sung thủ tục NK xe ô tô chở người loại từ 9 chỗ ngồi trở xuống và đề xuất chính sách phí, lệ phí của Bộ Giao thông vận tải.
Đặc biệt với mặt hàng thép, do thép sản xuất trong nước còn tồn kho lớn, nên các DN ngưng NK, thậm chí có DN NK thép về cảng, sau một thời gian không bán được lại tìm cách tái xuất. Chính vì vậy, lượng tờ khai NK qua Chi cục giảm đáng kể, trước đây, trung bình mỗi ngày có khoảng 100 tờ khai NK, nay chỉ còn 50-60 tờ khai. Do đó, hết quý I-2012, Chi cục mới thu được 3.118 tỉ đồng, đạt 15% chỉ tiêu kế hoạch được giao (20.200 tỉ đồng).
 |
|
Công chức Hải quan TP.HCM đang kiểm tra hàng NK Ảnh: Hà Thái
|
Ngoài các nguyên nhân giảm số thu như tại Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn khu vực 3, theo Phòng thuế XNK - Cục Hải quan TP.HCM còn có một số nguyên nhân nữa dẫn đến tình trạng giảm thu trên địa bàn như tình hình kinh tế khó khăn kéo dài từ năm 2011 sang đến những tháng đầu năm 2012, dẫn đến nhiều DN phải phá sản, giải thể nên không hoạt động XNK. Trong quý I-2012, tại TP.HCM có 931 DN đã khóa mã số thuế để giải thể, trong đó 526 DN đã hoàn tất thủ tục giải thể tại Sở Kế hoạch và Đầu tư, tăng 23,8% so với cùng kì 2011. Ngoài ra, còn có đến 5.012 DN gửi thông báo ngừng hoạt động đến Cục Thuế TP.HCM.
Một số nguyên nhân khác của tình trạng giảm thu được Hải quan TP.HCM đề cập là tình trạng hàng hóa tồn đọng nhiều, không tiêu thụ được cũng là nguyên nhân khiến nhiều DN không tiếp tục NK hàng hóa, nguyên liệu để sản xuất, kinh doanh; việc thực hiện chính sách tài chính chặt chẽ làm cho DN khó khăn trong quá trình vay vốn để thực hiện hoạt động XNK; lộ trình cắt giảm thuế quan theo các hiệp định tự do thương mại song phương và đa phương cũng làm giảm thuế suất nhiều mặt hàng…
Ông Lê Chiến Thắng-Phó trưởng Phòng thuế XNK-Cục Hải quan TP.HCM cho biết, hàng năm, kết thúc quý I, số thu ngân sách của đơn vị ít nhất cũng đạt trên 25% chỉ tiêu, nhưng năm nay, số thu mới chỉ đạt 12%. Cứ theo tiến độ như hiện nay, Hải quan TP.HCM dự báo khó hoàn thành chỉ tiêu được giao của năm 2012.
|
Năm 2012, ngành Hải quan được Quốc hội, Chính phủ và Bộ Tài chính giao dự toán thu NSNN là 223.900 tỉ đồng. Trong đó Thuế XNK và Tiêu thụ đặc biệt là 80.500 tỉ đồng; Thuế Giá trị gia tăng là 143.400 tỉ đồng.
Tổng số thu của ngành Hải quan trong quý I-2012 (tính đến 20-3-2012) là 35.635 tỉ đồng đạt 15,9% dự toán, giảm 7,8% (35.635/38.637 tỉ đồng) so với cùng kỳ năm 2011.
Theo Tổng cục Hải quan nguyên nhân giảm thu là do tết Nhâm Thìn diễn ra vào tháng 1-2012 với số ngày nghỉ kéo dài; các DN đã NK hàng tiêu dùng để phục vụ tết từ tháng 12-2011; một số mặt hàng có kim ngạch NK lớn, thuế suất cao giảm so với cùng kỳ năm 2011 như: Xăng dầu (32%), ôtô nguyên chiếc (54%), linh kiên ôtô (21%), xe máy nguyên chiếc (48%).
(nguồn Báo cáo của Tổng cục Hải quan)
|
Thái Bình-Thu Hòa