Cần cơ chế riêng cho mô hình hợp tác xã

“Vướng” mặt bằng

Ở TP.HCM, số lượng hợp tác xã (HTX) thương mại có tốc độ phát triển khá cao, khoảng 30%/năm. Trên thực tế, HTX có nhu cầu và có khả năng phát triển nhưng hiện việc phát triển đang gặp khó khăn.

Ông Nguyễn Duy Hiếu, Chủ tịch Liên minh HTX TP.HCM cho biết, khó khăn lớn nhất để phát triển các cửa hàng, siêu thị, HTX chính là điều kiện về đất đai, mặt bằng. Hiện HTX ở TP.HCM chủ yếu thuê mặt bằng của Nhà nước, DN tư nhân, các cửa hàng siêu thị, điểm bán lẻ cũng vậy.

Bên cạnh đó, chính sách thuế đối với HTX không có ưu đãi, vẫn phải cạnh tranh với các thành phần kinh tế khác. HTX vẫn phải đóng thuế như các DN khác.

Ví dụ, HTX mây tre lá Ba Nhất mua nguyên liệu đầu vào là bẹ chuối, lục bình, mây, tre, cói… để làm sản phẩm XK. Mỗi tháng, HTX này XK từ 2 đến 4 container hàng thủ công mỹ nghệ, mây tre lá, giải quyết được 10.000 lao động tại chỗ và 20.000 lao động tại các cơ sở gia công, cơ sở cung cấp nguyên liệu. Giá thành của sản phẩm này 90% là công sức lao động nhưng chính sách thuế vẫn như các loại thành phần kinh tế khác, vì vậy khó khuyến khích sản xuất.

“Các thành phần kinh tế khác có năng lực quản lý nguồn vốn, và mặt bằng tốt, nên các HTX không thể cạnh tranh được với họ”, ông Hiếu nói

Và nếu giải quyết được những vướng mắc tầm cơ chế chính sách mặt bằng, thuế thì khu vực HTX thương mại, HTX tiểu thủ công nghiệp sẽ phát triển hơn nữa, góp phần giải quyết được công ăn việc làm cho người lao động.

Đồng tình với quan điểm trên, đại diện của Liên minh HTX TP.HCM (Co-op Mart) cho biết, so với các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh, tổ chức HTX có những yếu thế hơn.

Vị đại diện của Co-op Mart chia sẻ: “Các HTX phải làm công tác phối kết hợp. Ngoài phối hợp với các HTX trong Liên minh, chúng tôi còn kết hợp với chính quyền địa phương, tranh thủ từng quận, huyện trên quan điểm giao đất chứ không yêu cầu đặt ra một mức giá khác giá thị trường. Nhưng nếu đặt ở vị trí không có lợi cho HTX cùng cạnh tranh với một tập đoàn bán lẻ vào Việt Nam thì thực sự HTX yếu thế”.

Cần cơ chế hỗ trợ

Theo ông Hiếu, để phát triển HTX Nhà nước cần có chính sách riêng vì bản thân mô hình HTX là mô hình đặc thù. Nhà nước phải có những ưu đãi cho tổ chức HTX về đất đai, thuế, đào tạo nguồn nhân lực, phát triển- giới thiệu những mô hình HTX tiên tiến để học tập lẫn nhau.

“Ví dụ, có chính sách miễn giảm tiền thuê đất, sử dụng đất. Điều này không mới vì Nghị quyết TƯ khoá 9 về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể nêu rõ: Có chính sách miễn giảm tiền sử dụng đất cho HTX nhưng hiện nay chính sách này chưa có”, ông Hiếu khẳng định.

Bộ Công Thương cần tham mưu cho Chính phủ giúp HTX phát triển. Ví như quy hoạch về hệ thống bán buôn bán lẻ của cả nước. Đối với mặt bằng, địa điểm nếu các HTX thể hiện được năng lực, bản lĩnh kinh doanh của mình và tạo được niềm tin của người tiêu thì chúng ta nên ưu tiên dành cho họ.

Trước những khó khăn vướng mắc đã được nêu ra, Thứ trưởng Bộ Công Thương Hồ Thị Kim Thoa cho biết, việc hoàn thiện môi trường pháp lý và cơ chế, chính sách phát triển kinh tế tập thể là cần thiết. Bộ Công Thương sẽ tập trung ý kiến và kiến nghị Chính phủ nhằm tháo gỡ những khó khăn này.

Phan Thu