(HQ Online)- Luật Công đoàn năm 1990 được ban hành vào giai đoạn đầu của thời kỳ chuyển đổi sang kinh tế thị trường, nên hiện nay một số quy định không còn phù hợp, bộc lộ những hạn chế, bất cập, cần phải bổ sung, sửa đổi.
Dự thảo Luật Công đoàn mới đang được Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam trình Quốc hội. Tuy nhiên, một số nội dung của dự thảo sửa đổi Luật Công đoàn (dự thảo Luật) lại nhận được những phản ứng trái chiều từ các DN đặc biệt là các DN trong ngành dệt may.
Một trong những nội dung của dự thảo Luật khiến cho các DN lo lắng nhiều nhất là quy định về nguồn tài chính của công đoàn. Theo đó, kinh phí công đoàn do cơ quan, tổ chức, đơn vị, DN đóng bằng 2% tổng quỹ tiền lương thực trả cho người lao động. Theo Hiệp hội dệt may Việt Nam (VITAS) quy định này sẽ làm tăng chi phí sản xuất, làm tăng giá thành sản phẩm, ảnh hưởng rất lớn tới năng lực cạnh tranh của DN, nhất là DN sử dụng nhiều lao động.
Hiện nay lực lượng lao động trong các DN dệt may XK rất lớn (DN nhỏ khoảng 300 – 500 công nhân; DN vừa từ 600 đến 1.000 công nhân; DN lớn trên 2.000-20.000 công nhân). Với mức lương bình quân 3,5 triệu đồng/tháng như hiện nay thì với mức trích nộp 2% cho công đoàn, trung bình mỗi năm DN nhỏ phải đóng từ 250 đến 420 triệu đồng, DN vừa từ 500 đến 840 triệu đồng và DN lớn phải đóng ít nhất là 1,6 tỷ đồng. Đặc biệt có những DN có trên 5.000 người thì số tiền phải đóng lên tới 3,5 tỉ đồng/năm. Số tiền này quá lớn và càng lớn khi Nhà nước vẫn tiếp tục tăng lương tối thiểu như hiện nay trong khi DN đang phải đi vay vốn với lãi suất cao để sản xuất, kinh doanh và đảm bảo việc làm cho người lao động.
Ngoài ra, tổ chức công đoàn cơ sở là tổ chức độc lập nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động. Nếu nguồn tài chính của công đoàn lại do người sử dụng lao động chi trả thì không thể bảo đảm được tính độc lập của công đoàn. Mặt khác, theo Luật Ngân sách Nhà nước, ngân sách Nhà nước bảo đảm cân đối kinh phí hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội. Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam là một tổ chức chính trị - xã hội, do đó việc bảo đảm cân đối kinh phí hoạt động của hệ thống công đoàn thuộc trách nhiệm của ngân sách.
Theo VITAS, việc DN đóng thuế, tức là đã gián tiếp đóng góp kinh phí cho công đoàn thông qua ngân sách Nhà nước, nay phải trích nộp thêm phí công đoàn nghĩa là đóng góp 2 lần. Nếu không xác định rõ, việc nộp khoản kinh phí này sẽ là rào cản đối với việc thành lập tổ chức công đoàn cơ sở.
Theo ý kiến của nhiều DN dệt may, công đoàn là tổ chức đại diện cho người lao động. Đối với các chủ DN, công đoàn phải trở thành tổ chức kiểm tra, giám sát. Vì vậy, muốn phát huy được sức mạnh, thực hiện được nhiệm vụ bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người lao động thì công đoàn phải là tổ chức độc lập đối với người sử dụng lao động, nhất là độc lập về tài chính. Do vậy, công đoàn cấp trên phải có trách nhiệm trang trải các chi phí hoạt động cho công đoàn cấp dưới. Nguồn kinh phí cho hoạt động của công đoàn cần được hỗ trợ từ ngân sách nhà nước nhằm tạo điều kiện xây dựng một quan hệ lao động hài hòa, lành mạnh.
Để hỗ trợ DN giảm bớt các khó khăn, giảm chi phí sản xuất, tăng năng lực cạnh tranh, góp phần hoàn thành các mục tiêu XK, VITAS kiến nghị Quốc hội, Chính phủ và các Bộ, ngành liên quan xem xét bãi bỏ quy định về kinh phí công đoàn tại Khoản 2 Điều 27 của Dự thảo Luật hoặc qui định mức đóng theo số lượng công đoàn viên/người lao động. Ngoài ra, nhằm đảm bảo sự công bằng giữa các DN, nên đưa quy định này vào luật thuế để DN đóng như các loại thuế hiện hành.
Đồng thời cho phép DN sử dụng khoản kinh phí này để giải quyết các vấn đề quyền lợi cho người lao động/công đoàn viên tại DN. Bên cạnh đó cũng cần quy định rõ trong Luật về chức năng nhiệm vụ của tổ chức công đoàn, quyền lợi của người lao động khi tham gia tổ chức công đoàn vì trên thực tế hiện nay, vai trò công đoàn cơ sở ở các DN nói chung còn mờ nhạt và chưa phát huy được vai trò của mình, nhất là công đoàn trong các DN ngoài quốc doanh, DN có vốn đầu tư nước ngoài. Đây cũng là điểm bất cập lớn nhất của Luật Công đoàn năm 1990./.
Nguyễn Huế