Những giây phút làm Tổng thống cuối cùng của Dương Văn Minh

Sau khi chiếc xe tăng 390 húc đổ cổng Dinh Độc Lập, xe Jeep của chúng tôi vòng lên trước chiếc 390 tiến vào Dinh Độc Lập. Lúc đó trên xe có Đại úy Phạm Xuân Thệ, Trung đoàn phó Trung đoàn Bộ binh 66, Sư đoàn 304 là chỉ huy tiền phương; Nguyễn Khắc Nhu, Trung úy là Trợ lý tác chiến của Trung đoàn; chiến sỹ lái xe Đào Ngọc Vân; Trung úy, Trợ lý cán bộ Phùng Bá Đam; Binh Nhất, chiến sỹ Thông tin truyền đạt Nguyễn Huy Hoàng và tôi Binh Nhất Bàng Nguyên Thất. Đồng chí Phạm Xuân Thệ trực tiếp chỉ huy chúng tôi.

Lúc xe Jeep dừng trước cửa Dinh Độc Lập, chúng tôi tiến vào tiền sảnh gặp Chuẩn tướng Nguyễn Hữu Hạnh là phụ tá của Tổng thống Dương Văn Minh. Khi gặp đồng chí Phạm Xuân Thệ, ông Nguyễn Hữu Hạnh nói: “Báo cáo cấp chỉ huy, Tổng thống Dương Văn Minh và Thủ tướng Vũ Văn Mẫu đang chờ các ông Giải phóng trên lầu để bàn giao”.

Tổng thống chính quyền Sài Gòn Dương Văn Minh đọc lời tuyên bố đầu hàng

Nguyễn Hữu Hạnh dẫn đoàn lên lầu, khi lên đến nơi Tổng thống Dương Văn Minh và Thủ tướng Vũ Văn Mẫu đã chờ sẵn trước cửa phòng họp. Tổng thống Dương Văn Minh nói: “Báo cáo cấp chỉ huy tôi đang chờ quân Giải phóng để bàn giao”. Đồng chí Phạm Xuân Thệ tuyên bố: “Các ông bị bắt làm tù binh. Không có gì phải bàn giao cả. Chúng tôi buộc các ông phải đầu hàng vô điều kiện”. Từ đó Tổng thống Dương Văn Minh cúi gằm mặt xuống. Đồng chí Phạm Xuân Thệ nói với Tổng thống Dương Văn Minh và Thủ tướng Vũ Văn Mẫu: “Yêu cầu các ông vào phòng họp để tuyên bố đầu hàng”. Và đồng chí Thệ yêu cầu kết nối đường dây từ Dinh Độc Lập ra Đài Phát thanh để Tổng thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng. Nhưng do lực lượng thông tin của Việt Nam Cộng hòa đã bỏ chạy nên không thể kết nối được.

Tình thế lúc đó khiến đồng chí Phạm Xuân Thệ phải đưa Tổng thống Dương Văn Minh và Thủ tướng Vũ Văn Mẫu ra Đài Phát thanh Sài Gòn để tuyên bố đầu hàng càng nhanh càng tốt. Sau khi đồng chí Thệ tuyên bố: Các ông phải ra Đài Phát thanh để tuyên bố đầu hàng. Tổng thống Dương Văn Minh bày tỏ lo ngại rằng khi ra ngoài sẽ không an toàn và Tổng thống Dương Văn Minh xin phép được ở lại Dinh Độc Lập, nhưng đồng chí Thệ không đồng ý và yêu cầu Dương Văn Minh phải ra Đài Phát thanh. Đồng chí Thệ nói: “Các ông đi cùng chúng tôi, tôi bảo đảm an toàn cho các ông”. Khi xuống đến tiền sảnh, Tổng thống Dương Văn Minh nói: Mời các ông đi xe của tôi, xe của tôi là xe chống đạn.” Nhưng đồng chí Phạm Xuân Thệ không đồng ý và buộc Dương Văn Minh và Vũ Văn Mẫu phải đi chiếc xe Jeep mà quân ta chiếm được của địch và tiến vào Dinh Độc Lập lúc trước.

Ông Bàng Nguyên Thất sinh năm 1954. Nhập ngũ tháng 9-1972 Tháng 3 -1973 ông được bổ sung là chiến sĩ Trung đoàn Bộ binh 66, Sư đoàn 304 của Quân đoàn 2. Tháng 2-1977, ông chuyển ngành về công tác tại Cục Quản lý Công trình công cộng Hà Nội sau là Sở Quản lý Công trình công cộng Hà Nội. Năm 2005 ông về nghỉ hưu.

Đồng chí Thệ sắp xếp cho Tổng thống Dương Văn Minh ngồi ghế đầu, phía trong, đồng chí Thệ ngồi phía ngoài canh giữ và bảo vệ. Ghế sau gồm có Vũ Văn Mẫu ngồi giữa 2 đồng chí Nguyễn Khắc Nhu và Phùng Bá Đam. Ngồi sau cùng bên trái là tôi (Bàng Nguyên Thất) và đồng chí Nguyễn Huy Hoàng ngồi bên phải, đi sau chiếc xe Jeep của chúng tôi là 2 xe ô tô chở 2 đại đội Bộ binh theo bảo vệ.

Từ Dinh Độc Lập ra Đài Phát thanh khoảng 3km, do Dương Văn Minh chỉ đường. Khi đến Đài Phát thanh thì Tiểu đoàn 8 thuộc Binh đoàn Bộ binh 66 đã tiếp quản. Đồng chí Hoàng Trọng Tình là Chính trị viên của Tiểu đoàn 8, Trung đoàn 66, báo cáo: Báo cáo đồng chí Phạm Xuân Thệ, Tiểu đoàn 8 đã đánh chiếm được Đài Phát thanh, Tiểu đoàn 8 đang tiếp quản và bảo vệ. Đồng chí Phạm Xuân Thệ thay mặt Trung đoàn biểu dương Tiểu đoàn 8 đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, rồi lệnh cho đồng chí Hoàng Trọng Tình tổ chức bảo vệ và cử người đi tìm kỹ thuật viên Đài Phát thanh về.

Đồng chí Tình mời đoàn cùng Dương Văn Minh và Vũ Văn Mẫu vào phòng bá âm của đài. Đồng chí Phạm Xuân Thệ phân công 2 đồng chí Nguyễn Huy Hoàng, Bàng Nguyên Thất có nhiệm vụ bảo vệ chốt giữ cửa ra vào. Không cho người không có nhiệm vụ ra vào phòng bá âm.

Khi thảo xong bản tuyên bố đầu hàng, chuẩn bị để ghi âm, đồng chí Đinh Thế Quang mang Cassette để ghi âm, khi ghi âm xong chuẩn bị phát thì băng lại hỏng. Trong tình thế ấy, một nhà báo đã mang cho đồng chí Thệ mượn máy ghi âm để ghi lại lời tuyên bố đầu hàng của Tổng thống Dương Văn Minh. Sau khi ghi lại lời tuyên bố đầu hàng của Dương Văn Minh và kiểm tra chất lượng thấy đã ổn, đồng chí lệnh cho phát lời tuyên bố đầu hàng quân Giải phóng của Tổng thống Dương Văn Minh. Và lệnh từ đó cứ sau 15 phút lại phát lại lời tuyên bố đầu hàng của Dương Văn Minh một lần. Sau lời tuyên bố đầu hàng của Dương Văn Minh được phát đi thì các tỉnh chưa giải phóng cũng được giải phóng rất nhanh chóng. Sau đó đoàn tiếp tục dẫn Dương Văn Minh đến Dinh Độc Lập an toàn và giao lại cho Ủy ban Quân quản quản lý.

Trung đoàn phó Phạm Xuân Thệ (bên phải), Bàng Nguyên Thất (bên trái) và Nguyễn Khắc Nhu (người cầm súng ở giữa) cùng đồng đội bắt Dương Văn Minh và Vũ Văn Mẫu ra Đài Phát thanh Sài Gòn tuyên bố đầu hàng

“Chúng tôi sẵn sàng hy sinh để bảo vệ nhân chứng”

Nói về cảm xúc khi là một phần trong thời khắc lịch sử bắt giữ Dương Văn Minh và Vũ Văn Mẫu, ông Bàng Nguyên Thất tâm sự: “Chúng tôi xác định nhanh chóng rằng chúng tôi đã bắt được nhân chứng mang yếu tố quyết định sự thành bại của cách mạng. Chúng tôi sẵn sàng hy sinh bản thân để bảo vệ nhân chứng bảo vệ thành quả của cách mạng. Chúng tôi cũng ý thức được tổ chức cho Dương Văn Minh và Vũ Văn Mẫu đầu hàng càng sớm càng tốt, để chúng ta bớt đổ máu trên chiến trường”.

“Chuỗi công việc diễn ra nhanh, bất ngờ như vậy, thì cần phải phản ứng nhanh chóng, mưu trí, sáng tạo. Tôi thấy thật vinh dự và tự hào, khi được có mặt trong giờ phút thiêng liêng ấy” - ông Bàng Nguyên Thất nói.

Lương Bằng (lược ghi)