Hải quan Cao Bằng: 60 năm ngày ấy và bây giờ!

Năm 1985, Chi cục Hải quan Cao Bằng được đổi tên thành Hải quan Cao Bằng với các đơn vị trực thuộc Hải quan cửa khẩu và Đội kiểm soát. Năm 1988 - 1989, quan hệ Việt Nam - Trung Quốc được bình thường hóa, Hải quan Cao Bằng triển khai các đơn vị cửa khẩu thực hiện chức năng quản lý hoạt động XNK và đấu tranh phòng chống buôn lậu. Tháng 3-1994, Hải quan Cao Bằng được đổi tên thành Cục Hải quan tỉnh Cao Bằng, tổ chức bộ máy gồm 7 phòng, 4 đơn vị Hải quan cửa khẩu và 2 đội kiểm soát Hải quan (sau sát nhập thành 1 Đội kiểm soát). Tháng 11-1996, thành lập đơn vị Hải quan cửa khẩu Bí Hà. Tháng 8-1977 thành lập đơn vị Hải quan Thành phố Thái Nguyên (nay là Chi cục Hải quan Thái Nguyên). Tháng 12-2002, thành lập đội nghiệp vụ số 2 tại Nà Lạn, Đức Long, Thạch An thuộc Chi cục Hải quan Cửa khẩu Tà Lùng. Tháng 4-2003, thành lập Phòng Kiểm tra sau thông quan (6-2006 đổi thành Chi cục kiểm tra sau thông quan). Tháng 12-2004, thành lập Hải quan Bắc Kạn. Tháng 11-2008, triển khai đội nghiệp vụ Lý Vạn thuộc Chi cục Hải quan Cửa khẩu Bí Hà.

Năm 1952, Chính phủ hai nước đã thỏa thuận mở một số cặp cửa khẩu biên giới Việt - Trung để nhân dân hai bên đi lại thăm thân, trao đổi hàng hóa thiết yếu, phục vụ nhu cầu đời sống sinh hoạt hàng ngày và đáp ứng cho cuộc kháng chiến chống Pháp của ta. Tổ chức Hải quan được thành lập từ thời điểm đó.

Tháng 6-1952, Chi sở thuế xuất nhập khẩu (XNK) tỉnh Cao Bằng (tổ chức tiền thân của Hải quan Cao Bằng ngày nay) được hình thành nhằm quản lý các hoạt động XNK hàng hóa của nhân dân hai nước trao đổi qua lại. Thực hiện sự chỉ đạo của cấp trên, Chi sở đã thành lập các Đồn thuế XNK: Tà Lùng (Phục Hòa), Pò Peo (Trùng Khánh), Trà Lĩnh (Trà Lĩnh), Nà Lạn (Thạch An), Sóc Giang, Nặm Nhũng (Hà Quảng), Bí Hà, Lý Vạn (Hạ Lang), Nặm Quét (Bảo Lạc).

Ông Vương Văn Quýnh (Dương Tường), nguyên Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng là một trong những cán bộ đầu tiên tham gia xây dựng Đồn thuế XNK Tà Lùng kể: “Dù mới hình thành, song khu vực cửa khẩu bấy giờ cũng có mặt cả ba lực lượng là thuế XNK, công an và bộ phận mậu dịch (đổi tiền và giữ tiền thuế cho Nhà nước). Nhiệm vụ chủ yếu của các đồn thuế XNK bấy giờ là thu thuế buôn chuyến hàng hóa qua cửa khẩu. Việc tính và thu thuế XNK thực hiện theo Bảng giá và thuế suất được quy định của Thương nghiệp Trung ương. Hàng hóa XK bấy giờ của bên ta chủ yếu là nông-lâm-thổ sản, cây dược liệu của bà con dưới xuôi đưa lên; còn hàng NK là nông cụ, tơ lụa, quần áo, thực phẩm...”.

Năm 1953, trước nhu cầu thống nhất quản lý XNK ở toàn tuyến biên giới Việt - Trung, nên cơ quan Phân khu quản lý XNK liên tỉnh Cao - Hải - Lạng (Cao Bằng - Hải Ninh - Lạng Sơn) ra đời. Tuy nhiên, cơ quan này cũng tồn tại trong thời gian ngắn, đến cuối năm 1954 thì giải thể, nên các chi sở thuế XNK trở lại hoạt động như trước. Cho đến trước chiến tranh biên giới tháng 2-1979, Hải quan Cao Bằng vẫn có bộ máy tại 6 cửa khẩu biên giới. Từ sau 17-2-1979, biên giới đóng cửa, Hải quan rút về tuyến sau làm nhiệm vụ chống buôn lậu và tham gia quản lý thị trường.

Đến nay, Cục Hải quan Cao Bằng có 5 phòng chức năng, 1 đội kiểm soát, 8 chi cục. Trong đó, có 2 chi cục ngoài cửa khẩu (Thái Nguyên và Bắc Kạn) và Chi cục Kiểm tra sau thông quan. Cán bộ, công chức, viên chức 204 người, trong đó trình độ đại học 67,5%, cao đẳng và trung cấp 32%. Toàn Đảng bộ có 135 đảng viên, chiếm 68,5% tổng số cán bộ công chức, viên chức. Từ năm 2000 trở lại đây, Đảng bộ đạt danh hiệu “Đảng bộ trong sạch vững mạnh”.

Đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới theo chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, thực hiện công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, từ năm 1986 trở lại đây, Cục Hải quan Cao Bằng không ngừng củng cố kiện toàn tổ chức bộ máy nâng cao chất lượng hoạt động hiệu quả. Đảng ủy và lãnh đạo Cục thường xuyên chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ hải quan vững vàng về tư tưởng chính trị, có năng lực trình độ chuyên môn, tinh thông nghiệp vụ, phẩm chất đạo đức tốt, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Chú trọng cải cách hành chính và hiện đại hóa hải quan, góp phần thúc đẩy vào sự phát triển của ngành.

Với sự nỗ lực phấn đấu, không ngừng đổi mới của Hải quan Cao Bằng, môi trường hoạt động XNK qua Cao Bằng ngày càng  thông thoáng, thu hút ngày càng nhiều tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân trong và ngoài tỉnh hoạt động XNK qua các cửa khẩu. Song song với việc tạo thuận lợi cho XNK, công tác phòng chống buôn lậu được tăng cường, nhằm đảm bảo môi trường kinh doanh lành mạnh, ổn định an ninh trật tự biên giới.

Nhờ những nỗ lực cải cách có hiệu quả của toàn đơn vị, thu ngân sách hàng năm của Cục luôn hoàn thành và vượt mức kế hoạch giao. Năm 2005 kim ngạch XNK đạt gần 110 triệu USD, thì đến  năm 2011 tăng lên hơn 671 triệu USD. Năm 2005 thu NSNN thông qua hoạt động XNK hàng hóa trên 142,5 tỉ đồng thì đến năm 2011 tăng lên hơn 480 tỉ đồng.

Phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, nhiều năm liền, Cục Hải quan Cao Bằng vinh dự được Đảng và Nhà nước, Chính phủ, Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan, Tỉnh ủy, UBND tỉnh tặng thưởng nhiều danh hiệu cao quý: Huân chương Lao động hạng Ba, Cờ thi đua, Bằng khen; 6 cá nhân được Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ tặng Huân chương Lao động hạng Nhì, hạng Ba và Bằng khen.

Hoạt động tại phòng nghiệp vụ Hải quan Cao Bằng

Phát huy truyền thống và thành tựu đạt được, Cục Hải quan Cao Bằng tiếp tục đẩy mạnh cải cách và  phát triển hiện đại hóa hải quan giai đoạn 2011- 2015 theo Quyết định số 2570/QĐ- TCHQ, tầm nhìn đến năm 2020 trên cơ sở Chiến lược phát triển ngành Hải quan giai đoạn 2011- 2020; Kế hoạch cải cách, phát triển và hiện đại hóa ngành Hải quan giai đoạn 2011- 2015 được Bộ Tài chính phê duyệt. Xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp và tinh thông nghiệp vụ làm chủ được các trang thiết bị kỹ thuật tiên tiến, từng bước xây dựng lực lượng hải quan chính quy hiện đại.

Thực hiện tốt “Tuyên ngôn phục vụ khách hàng”, với phương châm hành động “Chuyên nghiệp, minh bạch, hiệu quả” tạo môi trường thông thoáng, thuận lợi, thu hút doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh kinh doanh, XNK hàng hóa qua địa bàn. Tạo động lực cho tỉnh thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế cửa khẩu, thúc đẩy phát triển KT-XH địa phương và hội nhập sâu rộng kinh tế quốc tế.  

Mỹ Anh