(HQ Online)- Sau vụ tấn công khủng bố 11-9-2001 khiến nước Mỹ và thế giới bàng hoàng, Washington đã phát động một cuộc chiến mới, phi truyền thống dưới cái tên “cuộc chiến chống chủ nghĩa khủng bố toàn cầu”.
Một thập kỷ đã qua, đằng sau những “chiến tích” mà các ông chủ Lầu Năm Góc tự hào giành được, nước Mỹ đang phải trả giá cho những chiến dịch quân sự rầm rộ đó trên rất nhiều phương diện.
Phát động cuộc chiến ở Iraq và Afghanistan dưới chiêu bài chống khủng bố, Mỹ đã giành được những thắng lợi nhanh chóng nhờ ưu thế vượt trội về sức mạnh quân sự. Tuy nhiên, theo cựu Đại sứ Mỹ James Dobbins và hiện là thành viên nhóm cố vấn của Công ty RAND, chính quyền Mỹ đã tiến hành chiến tranh với "một sự tự tin thái quá vào hiệu quả của một cuộc chiến tranh công nghệ cao để đối phó với những kẻ thù có công nghệ thấp và sự ác cảm đối với toàn bộ khái niệm về xây dựng đất nước".
Từng lãng quên những chiến thuật chống chiến tranh du kích sau cuộc chiến Việt Nam, các tướng lĩnh quân đội Mỹ nay lại phải học lại cách chiến đấu này của các tay súng được trang bị AK và bom tự chế. Để tránh thương vong, Lục quân và Hải quân Mỹ tích cực chuyển sang áp dụng học thuyết chống du kích, đánh dấu một sự chuyển đổi mạnh mẽ cách huấn luyện truyền thống phổ biến vào những năm 1990 sau chiến tranh vùng Vịnh lần đầu tiên. Kết quả, những cuộc chiến tranh ở Iraq và Afghanistan - ban đầu được dự tính chỉ là những cuộc xâm lược trong thời gian ngắn- đã tiêu tốn hơn 1.000 tỷ USD và huy động hàng chục nghìn binh sĩ.
Cuộc chiến tranh ở Iraq đang kết thúc, song cuộc xung đột ở Afghanistan đã kéo đến năm thứ 10, với gần 100.000 binh lính Mỹ hiện đang đóng quân, dự kiến sau 4 năm nữa mới rút hết.
Theo Cục Nghiên cứu Quốc hội Mỹ, kể từ năm 2001, "cuộc chiến chống khủng bố" cùng các chiến dịch tại Afghanistan và Iraq đã tiêu tốn một khoản tiền khổng lồ 1.280 tỷ USD Mỹ, trong đó 63% chi ở Iraq.
Sau khi các chính trị gia thề ngăn chặn một vụ tấn công nữa sau vụ 11-9, chi phí quân sự của Mỹ đã tăng gần gấp đôi, các cơ quan tình báo và an ninh nội địa được mở rộng cho thấy một sự thay đổi mạnh mẽ nhất của "quốc gia an ninh" này kể từ những ngày đầu Chiến tranh Lạnh. Một thế hệ mới các sĩ quan hiếu chiến lên nắm quyền, đứng đầu là Tướng David Petraeus - người đã được Washington ca ngợi là có công khôi phục nỗ lực chiến đấu ở Iraq.
Song những năm tháng chiến tranh kéo dài đã tiêu tốn nhân lực một cách khủng khiếp, với hơn 6.000 lính Mỹ chết và 45.000 người khác bị thương, bên cạnh tỷ lệ ngày càng tăng các vụ tự sát và các vấn đề về chấn thương tâm lý của các quân nhân.
Theo một nghiên cứu của trường Đại học Brown, gần 2/3 trong tổng số 1,25 triệu cựu chiến binh Mỹ đã trở về với những vết thương vô hình, trong đó có nhẹ thì căng thẳng sau chấn thương và nặng thì tổn thương não. Các sĩ quan cao cấp cảnh báo quân đội đang tiến gần tới ngưỡng nguy hiểm, họ thúc giục phải cho binh lính thêm thời gian ở nhà giữa các chuyến ra quân.
Trước khi mãn nhiệm chức Bộ trưởng Quốc phòng vào tháng 6-2011, ông Robert Gates đã đưa ra dự báo về khả năng xảy ra một cuộc chiến tranh lớn khác cho quân đội Mỹ. Hồi tháng 2-2011, ông nói: "Theo tôi, bất kỳ một bộ trưởng Quốc phòng tương lai nào khuyên Tổng thống đưa quân đội Mỹ tới châu Á, Trung Đông hay châu Phi đều phải xem lại cái đầu của ông ta".
Nguyễn Giang