(HQ Online)- Các dự án công nghệ cao (CNC) nằm ngoài hai Khu công nghệ cao Hòa Lạc và TP.HCM hiện gặp nhiều lấn cấn trong cơ chế ưu đãi đầu tư và khó khăn khi thực hiện các quy định của Luật Công nghệ cao.
Theo ông Vũ Văn Hòa - Trưởng Ban quản lý KCX - KCN TP.HCM (HEPZA), hiện các cơ chế thu hút đầu tư dự án CNC vẫn còn hạn chế. Do sự thay đổi trong chính sách ưu đãi đầu tư như thuế suất thuế TNDN thay đổi từ 10% suốt thời gian dự án theo quy định trước đây, hiện nay chỉ còn ưu đãi trong 15 năm, dự án đầu tư mở rộng không được hưởng ưu đãi.
Mặt khác, việc đầu tư vào các ngành công nghệ mới thường có rủi ro cao, do quy mô đầu tư ban đầu thường nhỏ, sau đó khi đạt được thành công nhất định mới sản xuất ở quy mô lớn. “Quy trình xét duyệt dự án CNC cũng rất khó khăn nên hiện tại trong các KCX-KCN TP.HCM mới có 1 dự án được Bộ KHCN xác nhận là CNC”, ông Vũ Văn Hòa cho biết.
Bên cạnh đó, Luật CNC có hiệu lực từ ngày 1-7-2009 đang bộc lộ một số bất cập. Trường hợp của dự án Samsung là ví dụ. Vào thời điểm nhận Giấy chứng nhận đầu tư cho Nhà máy Sản xuất điện thoại di động Samsung Electronics (SEV) ở Bắc Ninh năm 2008, Samsung được xếp hạng doanh nghiệp CNC. Tuy nhiên, khi nhà đầu tư này quyết định mở rộng Dự án với tổng vốn đăng ký tăng từ 670 triệu USD lên 1,5 tỷ USD và danh mục sản phẩm cũng không chỉ dừng lại ở điện thoại di động, mà còn là máy in, pin điện thoại, camera... thì các sản phẩm này đã bị loại khỏi Danh mục sản phẩm CNC. Vì thế, một nửa còn lại của SEV không được công nhận là CNC và nhà đầu tư này chỉ được hưởng một số chính sách ưu đãi đầu tư nhờ Chính phủ ra một cơ chế riêng.
Dự án Nokia cũng tương tự. Xét về quy định pháp luật, Nokia cũng không đủ điều kiện là một doanh nghiệp CNC. Theo Điều 18, Luật CNC muốn là doanh nghiệp CNC, được hưởng ưu đãi cao nhất theo quy định hiện hành, thì phải đáp ứng đủ 5 điều kiện. Trong đó, một trong những điều kiện cơ bản nhất là sản phẩm phải thuộc Danh mục sản phẩm CNC được khuyến khích phát triển quy định tại Điều 6 Luật này. Chỉ riêng điều này, Nokia đã không đáp ứng được.
Thực tế là, không chỉ vướng về Danh mục các sản phẩm CNC được khuyến khích đầu tư sản xuất, việc Luật CNC yêu cầu về tổng chi phí cho công tác nghiên cứu và phát triển (R&D) mới là điều kiện làm khó DN nhất. Theo luật này, thì “tổng chi bình quân của doanh nghiệp trong 3 năm liền cho hoạt động R&D được thực hiện tại Việt Nam phải đạt ít nhất 1% tổng doanh thu hằng năm; từ năm thứ tư trở đi phải đạt trên 1% tổng doanh thu”. Tuy nhiên, theo đại diện các các nhà đầu tư lớn như Samsung, Nokia thì việc chi 1% doanh thu cho R&D là khá lớn, gây khó khăn cho hoạt động của DN.
Theo ông Vũ Văn Hòa, Chính phủ cần ban hành chính sách thuế thu hút ngành CNC theo hướng: Việc ưu đãi cần thống nhất, không phân biệt DN đầu tư vào các Khu CNC và DN đầu tư vào địa bàn khác. Đối với DN hiện hữu thì khuyến khích đầu tư mở rộng, chuyển đổi công nghệ, DN đầu tư mới thì chính sách cần nhất quán. Ngoài ra, cần đề xuất ban hành danh mục các sản phẩm hỗ trợ cho ngành CNC, trên cơ sở đó chính sách ưu đãi cho các dự án này nhằm cung ứng linh kiện, phụ kiện cho sản phẩm CNC.
GS-TS Nguyễn Mại - Chủ tịch Hiệp hội DN đầu tư nước ngoài (VAFIE) cho rằng Chính phủ cần rà soát các ưu đãi đầu tư để có một hệ thống ưu đãi mới, thích ứng với đòi hỏi của nhà đầu tư và kinh nghiệm quốc tế trong việc thu hút FDI vào CNC, dịch vụ hiện đại. Chính sách ưu đãi cần đảm bảo hấp dẫn nhà đầu tư tiềm năng vào ngành nghề, lĩnh vực theo định hướng mới, đồng thời phải tính toán và được thực hiện trên cơ sở bảo đảm lợi ích quốc gia, hiệu quả kinh tế - xã hội của từng địa phương, chấm dứt tình trạng thu hút FDI theo phong trào, bất chấp chất lượng, hiệu quả.
“Nhà đầu tư là DN nhỏ và vừa coi trọng ưu đãi thuế, trong khi nhà đầu tư lớn với chiến lược dài hạn đòi hỏi phải có môi trường pháp lý công khai, minh bạch và ổn định. Ưu đãi đầu tư không chỉ có thuế, mà còn bao gồm ưu đãi tài chính và ưu đãi phi tài chính, như đảm bảo nhu cầu ngoại tệ, nhưng Việt Nam chưa quan tâm đúng mức”, GS Nguyễn Mại nhấn mạnh.
Quang Duy