"Núi Ngọc" trên cửa khẩu Xà Xía

Dân gian còn truyền lại rằng, thuở đất Hà Tiên còn hoang sơ, cư dân Phù Nam đã từng tập trung ở đây. Quân Xiêm và Chân Lạp thường sang đánh phá, cướp bóc, nên nhiều người đem ngọc ngà, châu báu chôn giấu trong các hang động quanh vùng núi Đá Dựng. Ngày nay, núi Đá Dựng, hay còn được gọi là “núi ngọc” đã trở thành một danh thắng của thị xã Hà Tiên.

Những thớt đá chồng khít lên nhau bền vững qua thời gian

Nằm giáp biên giới Việt Nam - Campuchia, cách cửa khẩu quốc tế Xà Xía chừng hơn 1km, núi Đá Dựng được coi như một đường biên giới thiên nhiên khi trọn vẹn quả núi nằm trên địa phận nước ta, nhưng khi vượt qua đỉnh Châu Nham trùng trùng đá xám xuống chân núi ở sườn phía tây, ấy là lúc bạn đã đặt chân lên lãnh thổ của nước láng giềng. Không chỉ là một danh lam thắng cảnh nổi tiếng với nhiều truyền thuyết, huyền thoại mang dấu ấn thuở cha ông ta khai mở đất phương Nam, Đá Dựng cùng với “Hà Tiên thập cảnh” là nơi ghi dấu nhiều sự kiện văn hóa, lịch sử gắn liền với sự hình thành, phát triển của vùng đất Hà Tiên xưa.

Cuộc sống yên bình dưới chân núi đá

Nhìn từ xa, ngọn núi này có có hình thang cân, độ cao gần 100m nằm giữa những cánh đồng xanh thắm của cư dân hai nước. Đây là một quần thể núi đá vôi với hệ thống hàng chục hang động lớn nhỏ ẩn sâu trong lòng núi. Các hang động này ăn thông với nhau và tạo nên một tuyến đường thông suốt từ chân núi tới đỉnh núi dài trên 3.149 m. Năm 2004, ngọn núi này chính thức được Bộ Văn hoá Thông tin ( nay là Bộ Văn hoá – Thể thao và Du lịch) xếp hạng là di tích lịch sử, danh thắng cấp quốc gia.

Trong lòng hang Me Sanh

Với vai trò là một hướng dẫn viên ‘bất đắc dĩ” đại úy ‎Danh Kim Houl và thượng sỹ Nguyễn Văn Thọ- BĐBP Kiên Giang đã đưa chúng tôi đi thăm khu danh thắng. Được biết, núi Đá Dựng có tên cổ là núi Bạch Tháp, được sử gia triều Nguyễn là Trịnh Hoài Đức chép trong “ Gia Định Thành Thông Chí” ở mục Sơn Xuyên Chí (nghĩa là chép về núi sông) rằng: “Núi Bạch Tháp ở phía Bắc núi Vân Sơn năm dặm, sông núi quanh co, cỏ cây rậm rạp.

Nhà sư Quy Nhơn là Hoà Thượng Hoàng Long Đại vân du, cắm gậy ở đây.  Năm Đinh Tỵ (1737), Túc Tông Hiếu Minh Hoàng đế thứ 13, Hoà Thượng tịch, đồ đệ xây tháp bảy cấp để cất xá lợi. Hàng năm cứ đến ngày Tam Nguyên và Phật đản thì chim hạc đến múa, vượn xanh dâng quả, lưu luyến bồi hồi như tham thiền nghe kệ, có thể gọi là cảnh chùa tiêu sái.” 

Cảm khái trước một vùng non nước thanh bình, thịnh trị, Mạc Thiên Tích – con trai Mạc Cửu, người sáng lập ra Tao Đàn Chiêu Anh Các đã làm mười bài thơ ngâm vịnh miêu tả mười cảnh đẹp của đất Hà Tiên. Bài vịnh núi Đá Dựng có nhan đề “Châu Nham lạc lộ” miêu tả cảnh đàn cò trắng bay về núi ngọc để trú ẩn, nghỉ ngơi. Chỉ bốn chữ “Châu Nham lạc lộ” mà quán xuyến hết nhẽ về một cảnh đẹp thanh bình hiếm thấy, gợi lên bức tranh yên ả về một vùng biên cương xa ngái:

Bóng ngọc mây đâm phủ núi non

Bay la bay lả trắng hoàng hôn

Góc trời thế trận giăng cây cỏ

Đóa ngọc hoa rơi khắp bãi cồn.

Đi qua hai tuyến hang động chính, mới thấy Đá Dựng như một tòa lâu đài đá vĩ đại, kiên cố với hàng trăm vọng pháo đài, hàng ngàn gác chuông thiên tạo mang những cái tên lưu truyền qua nhiều thế hệ như hang Mẹ Sanh, hang Biệt Động, hang Chỉ Huy, hang Thác Bạc, hang Cổng Trời, hang Bồng Lai…Dân gian còn kể, hang Cội Đa Già chính là nơi sinh sống xưa kia của Thạch Sanh. Từ vòm hang này, chàng đã giương cung bắn trọng thương chim đại bàng khi chim đang cắp công chúa bay ngang qua núi Đá Dựng.

Mang trong mình bao huyền tích về một thời mở cõi và bảo vệ, giữ gìn Tổ quốc, đỉnh Châu Nham vẫn ngày ngày vẫy gọi từng đàn chim về xây tổ. Những trảng lúa gối nhau dần chuyển từ xanh sang vàng nhẹ, rồi ửng đậm từ triền Đông sang triền Tây. Trên những cánh đồng ấy, những người dân của hai đất nước vẫn miệt mài gặt lúa chiêm chín sớm.

Chao liệng trên ngọn sóng vàng ấy, cò trắng đang về. Từng đàn, từng đàn...

Phạm Vân