Phát triển CNTT giúp Việt Nam vượt qua "bẫy thu nhập trung bình"

Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn nhiều lãnh đạo bộ, ngành, doanh nghiệp và người dân chưa nhận thức đúng về vai trò của CNTT, vẫn chỉ coi CNTT là một công cụ được sử dụng đơn lẻ.

Rào cản từ nhận thức

Vừa qua Diễn đàn cấp cao CNTT Việt Nam 2012 được tổ chức tạ̣i Hà Nội đã thực sự đóng góp nhiều ý tưởng, cũng như nêu lên các quan điểm, vai trò định hướng lớn của công nghệ thông tin trong quá trình phát triển đất nước. Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh: CNTT đóng vai trò quan trọng cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, góp phần cải cách hành chính, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao chất lượng và hiệu quả phục vụ của các ngành và các lĩnh vực; nâng cao năng lực cạnh tranh của nhiều doanh nghiệp, đóng góp tích cực trong việc cung cấp thông tin phục vụ người dân, kể cả khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa và kiều bào ở nước ngoài.

Trong những năm qua, CNTT Việt Nam đã trở thành một trong những ngành có khả năng hội nhập và cạnh tranh với các nước khác trên thế giới. Năm 2011, giá trị gia tăng toàn ngành đã chiếm khoảng 17% GDP quốc gia, Việt Nam đã đứng vào top 10 nước gia công phần mềm hấp dẫn nhất thế giới, Chính phủ điện tử Việt Nam đứng thứ 4 khu vực Đông Nam Á và tăng 7 bậc trong bảng xếp hạng thế giới so với năm 2010.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh: Việc ứng dụng CNTT trong các lĩnh vực của đất nước ta vẫn còn hạn chế. Các ngành chủ yếu dựa vào vốn, vào đất, vào lao động giản đơn để thúc đẩy tăng trưởng mà chưa quan tâm đến ứng dụng khoa học công nghệ, trong đó CNTT vốn là công cụ để phát triển nhanh hơn và hiệu quả hơn.

Ông Nguyễn Bá Ân, Tổng Thư ký Hội đồng quốc gia về Phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh, nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược phát triển cũng cho rằng: Mặc dù trong 10 năm qua, công nghệ thông tin ở Việt Nam có tiến bộ vượt bậc. Ứng dụng công nghệ thông tin đã trở thành hoạt động thường xuyên, được triển khai tích cực ở các ngành, lĩnh vực kinh tế và trong các cơ quan quản lý nhà nước; song vẫn còn nhiều hạn chế so với trình độ phát triển chung của thế giới. Mức độ tin học hóa trong các ngành, lĩnh vực nói chung còn rất thấp. CNTT chưa thấm sâu vào từng sản phẩm của mỗi ngành, đóng góp của CNTT cho giá trị gia tăng trong cấu thành sản phẩm còn ít.

Hiện trạng trên một lần nữa minh chứng cho nhận định của ông Trương Đình Tuyển, phái viên của Thủ tướng Chính phủ, nguyên Bộ trưởng Bộ Thương mại: Các cơ quan quản lý nhà nước, các doanh nghiệp nước ta vẫn chưa khai thác hết sức mạnh và khả năng của CNTT trong việc giải quyết bài toán quản lý và phát triển. Việc áp dụng CNTT trong các hoạt động kinh doanh, quản lý kinh tế, xã hội và cung ứng dịch vụ công còn nhiều hạn chế. Tình hình này có nhiều nguyên nhân song nguyên nhân quan trọng nhất là do nhận thức chưa đầy đủ, và từ đó là thể chế cho phát triển và ứng dụng CNTT còn chưa phù hợp.

Giải pháp đẩy mạnh vai trò của CNTT

Có thể nói ngày nay, phát triển công nghệ thông tin là con đường ngắn nhất, là cách thức tất yếu giúp Việt Nam thoát bẫy thu nhập trung bình, sánh vai với các nước tiên tiến trên thế giới. Do vậy, việc tìm ra các giải pháp hiệu quả để đẩy mạnh vai trò của CNTT cũng là đòi hỏi tất yếu.

Theo ông Trương Đình Tuyển: Để phát triển và ứng dụng CNTT, cơ chế chính sách giữ vai trò mở đường; người đứng đầu các cơ quan quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương và cơ sở, cộng đồng doanh nghiệp sẽ là lực lượng chủ công”.

Trong bản khuyến nghị gồm 13 nội dung được các đại biểu tham dự Diễn đàn cấp cao CNTT Việt Nam 2012 đề xuất gửi tới lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các cấp, các ngành cũng đã nêu ra một số giải pháp trọng tâm như:

Cần tạo nhận thức sâu sắc ở các cấp, các ngành và trong toàn xã hội về quan điểm mới của Đảng, xác định công nghệ thông tin giữ vai trò là hạ tầng của hạ tầng quốc gia và việc thúc đẩy phát triển, ứng dụng CNTT là một nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu trong lộ trình hiện đại hóa đất nước và là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân.

Người đứng đầu tất cả các cấp, các ngành trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về nhiệm vụ ứng dụng hiệu quả CNTT vì mục tiêu phát triển. Đồng thời, ứng dụng CNTT phải là yêu cầu bắt buộc trong mọi công trình, dự án đầu tư bằng nguồn vốn từ ngân sách nhà nước và được thể chế hóa bằng văn bản pháp luật.

Chính phủ cũng cần hình thành và ban hành chuẩn CNTT quốc gia cho tất cả các cấp, các ngành để đảm bảo khả năng kết nối liên thông và đồng bộ hóa.

Trong giai đoạn từ nay đến năm 2015, Nhà nước cần tập trung ưu tiên ứng dụng CNTT để hiện đại hóa một số ngành, lĩnh vực gồm: Giao thông, y tế, giáo dục, cải cách hành chính, đô thị nhằm giải quyết các vấn đề bức xúc của đời sống xã hội hiện nay.

Việt Hà