(HQ Online)- Tại Hội nghị sơ kết, đánh giá Chương trình bình ổn giá với các bộ, ngành và địa phương trên cả nước vừa được Chính phủ tổ chức, Bộ Tài chính đã có báo cáo đánh giá Chương trình và kiến nghị một số giải pháp thiết thực liên quan đến công tác quản lý giá, bình ổn thị trường.
Tăng dần về lượng và chất
Xuất phát từ Chương trình bình ổn thị trường từ năm 2002 của TP.HCM, đến năm 2008 đã có nhiều địa phương tham gia và số các địa phương báo cáo về thực hiện chương trình gửi Bộ Tài chính trong năm 2011 lên tới con số 30 tỉnh, thành phố. Ban đầu chủ yếu chỉ tập trung vào các tháng cao điểm trước, trong và sau tết Nguyên đán (từ tháng 11 năm trước đến tháng 3 năm sau). Riêng Hà Nội và TP. HCM, Chương trình bình ổn thị trường đã mở rộng cả 12 tháng trong năm.
Theo thống kê của Bộ Tài chính, kinh phí thực hiện tăng dần qua các năm. Tổng kinh phí dự trữ hàng Tết năm 2010 khoảng 950 tỷ đồng, năm 2011 tăng lên tới 2.644,8 tỷ đồng (43 địa phương), năm 2012 (30 địa phương có báo cáo) là 1.552,875 tỷ đồng.
Các doanh nghiệp tham gia Chương trình đăng ký giá và cam kết bán hàng bình ổn giá với giá thấp hơn giá thị trường từ 5-10% hoặc 15%. Số lượng doanh nghiệp đăng ký tham gia Chương trình cũng ngày càng tăng. Tính chung năm 2011 có khoảng 244 doanh nghiệp (kể cả cơ sở và hộ kinh doanh) tham gia, trong đó có 61 doanh nghiệp không nhận hỗ trợ về vốn của Nhà nước (chiếm 25% trong tổng số doanh nghiệp tham gia Chương trình).
Đánh giá hiệu quả trực tiếp từ Chương trình, Bộ Tài chính cho rằng, Chương trình đã góp phần kiềm chế chỉ số giá tiêu dùng của 2 thành phố lớn là Hà Nội và TP.HCM. Việc bình ổn giá của 2 thành phố có tác dụng chia sẻ cùng Trung ương trong thực hiện mục tiêu kiềm chế lạm phát trên phạm vi cả nước và góp phần thực hiện ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội.
Đặc biệt, Chương trình bình ổn giá ngày càng hướng đến phục vụ người có thu nhập thấp, tập trung vào người tiêu dùng ngoại thành, các khu công nghiệp, khu đông dân cư. Theo thống kê, hiện số điểm bán hàng BOG tại khu vực chợ truyền thống, nông thôn chiếm khoảng 50% trong tổng số điểm bán hàng BOG.
Những hạn chế của Chương trình cũng được Bộ Tài chính chỉ ra như: Kinh phí ngân sách hỗ trợ chiếm tỷ trọng nhỏ so với tổng mức lưu chuyển hàng hoá bình ổn trên địa bàn; chưa gắn kết với việc sắp xếp lại hệ thống phân phối, cửa hàng bán lẻ; hình thành cơ chế 2 giá, tạo kẽ hở cho tư thương đầu cơ, hưởng chênh lệch giá; công tác kiểm tra, giám sát thực hiện bán hàng bình ổn đúng giá cam kết không kịp thời nên có nơi đã xảy ra tình trạng giá bán hàng bình ổn cao hơn giá thị trường...
Khuyến khích các DN lớn tham gia
Bộ Tài chính cho biết, hầu hết các địa phương đều đề nghị tiếp tục thực hiện Chương trình. Tuy nhiên, do bộc lộ một số mặt hạn chế nhất định nên Bộ Tài chính đề nghị Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Công Thương chủ trì tổng kết đánh giá hiệu quả của Chương trình bình ổn thị trường báo cáo Thủ tướng Chính phủ; đồng thời có văn bản hướng dẫn chung về Chương trình bình ổn thị trường để các địa phương, kể cả các địa phương chưa có điều kiện về kinh phí có căn cứ thực hiện.
Về lâu dài, đề nghị Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Công Thương tiếp tục nghiên cứu có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp lớn, chủ lực tham gia dự trữ lưu thông đối với một số mặt hàng thiết yếu cho sản xuất và đời sống để chủ động nguồn cung, can thiệp kịp thời vào thị trường khi cần thiết để bình ổn thị trường, giá cả.
Ngoài ra, đề nghị các địa phương tiếp tục tăng cường công tác quản lý giá, bình ổn thị trường theo chỉ đạo của Chính phủ, trong đó chú trọng các biện pháp: Điều tiết cung - cầu, bình ổn thị trường, nhất là những mặt hàng thuộc diện bình ổn giá, những mặt hàng thiết yếu cho sản xuất và đời sống, không để xảy ra thiếu hàng; Thực hiện giám sát chặt chẽ đăng ký giá, kê khai giá những mặt hàng thuộc danh mục đăng ký giá, kê khai giá; Giám sát chặt chẽ đối với các doanh nghiệp được áp dụng chính sách gia hạn, miễn, giảm thuế GTGT, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế môn bài, tiền thuê đất, nhất là đối với doanh nghiệp có cam kết không tăng giá.
Các địa phương tiếp tục tăng cường kiểm soát thị trường, giá cả trên địa bàn, trước hết là đối với những mặt hàng thiết yếu như cước vận tải, sữa, thuốc chữa bệnh, thuốc bảo vệ thực vật, phân bón…; xử lý nghiêm các hành vi tăng giá bất hợp lý; ngăn chặn tình trạng chuyển giá, trốn, lậu thuế, găm hàng thao túng thị trưởng giá cả. Đồng thời, tổ chức có hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền về công tác điều hành kinh tế vĩ mô nói chung và công tác điều hành giá nói riêng của Chính phủ, của bộ ngành và địa phương nhằm tạo sự đồng thuận của các doanh nghiệp, người dân và toàn xã hội.
Minh Anh