Cục BVTV không công bố ngừng cấp giấy phép kiểm dịch đối với mặt hàng rau quả XK sang EU. Đây là kiến nghị của EU và Đại sứ quán Việt Nam tại EU. Họ cho rằng nên tạm dừng XK một thời gian để chấn chỉnh việc kiểm tra chất lượng. Về phía Việt Nam, chúng ta chưa dừng nhưng đã nhiều lần cảnh báo tới các DN.

Thực tế Tổng vụ sức khỏe và người tiêu dùng Ủy ban châu Âu thông báo tới cơ quan chức năng Việt Nam là 15 mặt hàng rau quả của Việt Nam hiện có nguy cơ rất cao, các DN XK cần đặc biệt quan tâm. EU cũng thông báo nếu các DN Việt Nam vẫn tiếp tục đưa hàng rau quả sang EU có nhiễm các loại dịch hại như ruồi đục lá, bọ trĩ, bọ phấn, ruồi đục quả, vi khuẩn xanthomonas campestris (gây bệnh sẹo ở cam quýt) và chỉ cần 5 lô hàng DN Việt Nam vi phạm quy định về an toàn thực phẩm thì có thể xem xét không NK hàng rau quả của Việt Nam.

Hiện EU đã phát hiện được 3 trường hợp không tuân thủ. Trước tình hình này, Cục BVTV đã có văn bản hướng dẫn chỉ đạo các DN đặc biệt lưu ý đến vấn đề này. Bên cạnh đó, khi phát hiện thấy sai phạm thì dứt khoát không cấp giấy chứng thư về kiểm dịch thực vật.

Thưa ông, ngoài việc các DN tham gia kiểm soát, vấn đề mấu chốt vẫn là ở khâu sản xuất. Vậy theo ông chúng ta cần có hướng giải quyết như thế nào để đảm bảo giữ được uy tín cho các sản phẩm rau, quả của nước ta?

Đúng là chúng ta phải có những vùng sản xuất nông nghiệp bền vững GAP (Good Agricultural Practices) để nông sản của chúng ta không nhiễm dịch hại đồng thời đảm bảo quy định về an toàn thực phẩm tại các nước NK. Tuy nhiên, để triển khai tốt vấn đề này không thể ngày một ngày hai mà thực hiện được.

Về vấn đề này chúng tôi đang cho thanh tra, kiểm tra làm rõ nguyên nhân tại sao ba lô hàng được thông báo không tuân thủ là do kỹ thuật của chúng ta chưa đảm bảo? Ý thức trách nhiệm của cán bộ kiểm dịch hay do vi phạm của DN? Cũng có thể DN trà trộn những hàng hóa khác không được kiểm dịch vào các lô hàng đã được kiểm dịch. Hiện tại, về vấn đề này chúng tôi đang điều tra làm rõ.

Với điều kiện EU đưa ra nghiêm ngặt như vậy thì khả năng các DN Việt Nam vi phạm sẽ rất cao. Liệu những tiêu chuẩn của EU có quá cao so với mặt bằng chung không, thưa ông?

Những tiêu chuẩn như thế các nước đều thực hiện. Chẳng hạn như năm 2011, Việt Nam buộc tái xuất hàng chục nghìn tấn nguyên liệu chế biến thức ăn chăn nuôi xuất xứ từ Ấn Độ do có mọt Trogoderma granarium (TG).

Phía EU cũng đánh giá cao các nỗ lực của Việt Nam. Vừa qua, Bộ Công Thương cũng đã làm việc với phía EU, tuy nhiên đây là việc hết sức khó khăn. Do vậy để làm được điều này cần có sự hợp tác, phối hợp chặt chẽ giữa người sản xuất, DN và các cơ quan quản lý Nhà nước nếu không ta sẽ đánh mất một thị trường có thể nói là tiềm năng.

Theo ông chúng ta cần những giải pháp khẩn cấp trước mắt nào để cứu vãn tình thế này?

Quan điểm của Bộ NN&PTNT rất rõ ràng, còn nếu các DN cố tình không tuân thủ thì cương quyết không cấp giấy kiểm nghiệm hàng hóa. Trước mắt, chúng tôi buộc phải dựng hàng rào kiểm dịch, làm thật kỹ. Bởi từ trước tới nay, việc ký giấy chứng nhận kiểm dịch, được phân cấp Chi cục trưởng kiểm dịch thực vật, nhưng khi hàng sang EU người ta lại phát hiện ra các sinh vật gây hại. Do vậy, ngay từ bây giờ chúng tôi yêu cầu các Chi cục kiểm dịch thực vật, tất cả các lô hàng rau quả sau khi kiểm tra xong, trước khi cấp giấy chứng nhận kiểm dịch cho xuất sang EU, đều phải xin ý kiến của lãnh đạo Cục BVTV.

Xin cảm ơn ông!

Đảo Lê (thực hiện)