Bà Nguyễn Phương Trung, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Hà Nội đã có cuộc trao đổi với phóng viên Báo Hải quan.

Xin bà cho biết những khó khăn, thách thức tác động trực tiếp đến công tác thu NSNN tại Hải quan Hà Nội hiện nay?

Địa bàn quản lý thu NSNN của Cục Hải quan TP. Hà Nội trải rộng trên 6 tỉnh, thành phố (Hà Nội, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Yên Bái và Hoà Bình), với 14 chi cục có nguồn thu ngân sách. Chỉ tiêu thu ngân sách được giao chung, nhưng Cục không được chủ động tham gia xây dựng, phân tích dự toán thu NSNN tại các tỉnh (Bộ Tài chính làm việc trực tiếp với UBND tỉnh). Đây là một trong những khó khăn mà tôi muốn đề cập đầu tiên của đơn vị.

Bên cạnh đó, một số quy định pháp luật về thuế chưa phù hợp với thực tiễn quản lý hiện nay, như: quy định ân hạn thời gian nộp thuế, trình tự nộp thuế, cưỡng chế thuế…, dẫn đến cơ quan Hải quan gặp khó khăn trong việc tổ chức thu thuế, áp dụng biện pháp cưỡng chế, xử lý nợ thuế đối với trường hợp doanh nghiệp lợi dụng những quy định này để chây ỳ nộp thuế, trốn thuế. Công tác phối hợp thu NSNN với các Kho bạc địa phương trong theo dõi, đối chiếu thu NSNN còn chưa kịp thời.

Ngoài ra, chỉ tiêu thu NSNN năm sau luôn cao hơn năm trước, trong khi nguồn thu bị ảnh hưởng, tác động từ rất nhiều yếu tố khách quan như: cơ chế, chính sách quản lý điều hành hoạt động xuất nhập khẩu cũng như chính sách thuế đối với hàng hoá xuất nhập khẩu thường xuyên thay đổi; do ảnh hưởng chung của nền kinh tế dẫn đến khả năng, năng lực kinh doanh của các doanh nghiệp giảm, một số doanh nghiệp kinh doanh thua lỗ không có khả năng thanh toán tiền thuế. Đây là những nguyên nhân làm giảm số thuế thu nộp ngân sách hàng năm, làm tăng số thuế nợ đọng.

Để giảm thiểu hành vi gian lận, trốn thuế, về mặt cơ chế, chính sách pháp luật, theo bà cần có những thay đổi như thế nào?

Theo tôi, cần sửa đổi, bổ sung các quy định tại Luật Quản lý thuế (như quy định hàng hoá xuất nhập khẩu phải nộp thuế trước khi thông quan hoặc giải phóng hàng hoá; trình tự nộp thuế, trình tự cưỡng chế thuế chưa phù hợp với thực tiễn quản lý); Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu (loại bỏ ưu đãi miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hoá là trang thiết bị nhập khẩu lần đầu của các dự án đầu tư khách sạn, văn phòng, căn hộ cho thuê, trung tâm thương mại…, tránh sự chồng chéo với lĩnh vực được ưu đãi về thuế nhập khẩu).

Các bộ, ngành cần sớm ban hành Danh mục hàng hoá chuyên ngành, tiêu chí xác định dự án đầu tư để tạo thuận lợi cho cơ quan Hải quan thực hiện miễn thuế theo đúng quy định. Bộ Kế hoạch và Đầu tư sửa đổi, bổ sung một số mặt hàng thuộc danh mục hàng hoá trong nước đã sản xuất được ban hành kèm theo Thông tư số 04/2007/TT-BKH cho phù hợp với mã số 8 chữ số theo Danh mục hàng hoá xuất nhập khẩu Việt Nam ban hành theo Thông tư số 156/2011/TT-BTC.

Cục Hải quan Hà Nội sẽ triển khai những giải pháp cụ thể như thế nào nhằm tránh thất thu NSNN, thưa bà?

Thực hiện các giải pháp chống thất thu NSNN trước hết cần nâng cao ý thức, chủ động tự kiểm tra nội bộ tại các Chi cục để kịp thời phát hiện những sai sót nghiệp vụ về phân loại, xác định trị giá trong quá trình thông quan hàng hoá xuất nhập khẩu, truy thu/ấn định thuế đảm bảo không để thất thu thuế.

Bên cạnh đó, thực hiện chế độ trao đổi thông tin thường xuyên giữa các đơn vị thuộc Cục về vấn đề trị giá tính thuế, phân loại hàng hoá, áp mức thuế suất để đánh giá, chỉ rõ "địa chỉ" thất thu thuế, xu hướng hành vi gian lận thương mại nhằm cung cấp, cảnh báo cho các chi cục hải quan.

Đồng thời, tăng cường công tác phúc tập, kiểm tra, thanh tra chống thất thu thuế và gian lận thương mại. Sau khi kiểm tra, yêu các đơn vị được kiểm tra phải có biện pháp lý xử lý bảo đảm khắc phục được sai sót, vừa rút ra được kinh nghiệm để tránh lặp lại sai sót đã phát hiện; tập hợp những có sai sót, nguyên nhân, cách thức nhận biết, cách thức thực hiện để thông báo trong toàn Cục.

Căn cứ chỉ tiêu số thuế phải thu đòi, đặc biệt là chỉ tiêu thu hồi nợ thuế quá hạn quá 90 ngày do Tổng cục Hải quan giao, thực hiện phân bổ cụ thể cho các chi cục để các đơn vị căn cứ phấn đấu thu đòi nợ thuế. Yêu cầu phải thực hiện đầy đủ các biện pháp đôn đốc, cưỡng chế theo quy định của pháp luật và hướng dẫn của Tổng cục, của Cục để đảm bảo có thể thu đòi được; rà soát, củng cố, lập hồ sơ nợ thuế của các doanh nghiệp bỏ trốn có số nợ thuế trên 50 triệu đồng, phá sản, giải thể.

Mặt khác, tăng cường phối hợp với các cơ quan hữu quan: UBND, Cục Thuế, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Công an các địa phương trong công tác đôn đốc thu đòi nợ thuế; nghiên cứu đánh giá và đề xuất hướng xử lý đối với từng trường hợp nợ thuế cụ thể.

Cá thể hoá trách nhiệm cá nhân người đứng đầu đơn vị, công chức hải quan để xảy ra thất thu thuế phải truy thu hoặc phát sinh nợ đọng thuế; đồng thời có chế độ khen thưởng kịp thời những đơn vị, cá nhân có thành tích làm tăng thu ngân sách được giao, giảm số thuế nợ đọng.

Tiếp tục rà soát thủ tục hành chính theo Đề án 30 của Chính phủ; thực hiện cải cách hành chính, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn các doanh nghiệp thực hiện thủ tục hải quan điện tử, hiện đại hóa công tác thu nộp ngân sách nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp trên địa bàn trên cơ sở thực hiện đúng các quy định, chính sách của Nhà nước, thực hiện nghiêm túc “Tuyên ngôn phục vụ khách hàng”.

Ngọc Linh (thực hiện)