Xe chở tiền: “Trả lại tên cho em”

Doanh nghiệp khó

Gửi văn bản kiến nghị lên Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan, Công ty TNHH đầu tư và XNK Việt Anh (Công ty Việt Anh) cho biết: Từ năm 2010, căn cứ theo Thông tư số 110/2010/TT-BTC ngày 30-7-2010 của Bộ Tài chính hướng dẫn việc xác nhận và thông quan “Xe thiết kế để chở tiền” thuộc phân nhóm 8705.90.90.10; căn cứ theo quy định xe ô tô NK của Công ty được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) xác nhận đạt tiêu chuẩn, quy định và đối tượng sử dụng là các ngân hàng thương mại nên khi làm thủ tục thông quan Công ty kê khai theo mã số 8705.90.90.10 theo Biểu thuế XNK năm 2011 và Biểu thuế CEFT-AFTA giai đoạn 2008-2012. Theo đó mức thuế NK đối với mặt hàng ô tô Ford Everest chuyên dùng chở tiền có xuất xứ từ Thái Lan là 0%.

Tuy nhiên từ 1-1-2012, lô 30 xe ô tô Ford Everest chuyên dùng để chở tiền của DN đang “tắc”, chưa làm thủ tục thông quan được. Bởi thực hiện theo Biểu thuế XNK năm 2012, mã hàng hóa 8705 quy định về xe chuyên dùng chỉ quy định đến mã 8705.90.90 (loại khác) mà không còn dòng mô tả cho xe chở tiền nên DN không biết phải áp theo mức thuế suất nào. Lô hàng nằm tắc lại tại cảng Hải Phòng đang gây thiệt hại lớn cho DN do đọng vốn, chi phí thuê kho bãi, bảo quản...

Không chỉ riêng Công ty Việt Anh, Công ty cổ phần ô tô Hyundai Việt Nam cũng đang có lô hàng 50 chiếc “Xe thiết kế để chở tiền” nhãn hiệu Hyundai đang “nằm” tại kho của cảng Hải Phòng hơn 3 tháng nay. Cũng giống Công ty Việt Anh, lô hàng chưa làm thủ tục thông quan được vì hiện không biết  áp mã hàng hóa vào mã số nào để tính thuế. Đại diện DN này cho biết lô hàng có giá trị ước tính 1 triệu USD, mỗi tháng, không tính tiền lãi suất ngân hàng thì chi phí thuê kho bãi cũng đã lên tới tiền tỷ.

Tìm hiểu thực tế, chúng tôi được biết: Từ 31-12-2011 trở về trước, theo quy định tại các Biểu thuế NK ưu đãi thì mặt hàng xe chở tiền được quy định chi tiết tại dòng thuế riêng với mã số (10 số) là 8705.90.90.10. Từ 1-1-2012 do Biểu thuế ưu đãi được thực hiện theo danh mục AHTN 2012 nên mã số của mặt hàng xe chở tiền được thay đổi theo mã số mới, tên gọi mới.

Cụ thể: Về mã số chuyển từ nhóm 8705 (mã 10 chữ số. Các loại dung tích xi lanh đều có chung một mã số 8705.90.90.10) sang nhóm 8704 (mã có 8 chữ số. Tùy theo dung tích xi lanh mà có các mã số cụ thể). Về tên gọi “Xe thiết kế để chở tiền” đã được đổi tên thành “Xe bọc thép chở hàng hóa có giá trị”.

Như vậy với tên gọi mới là “Xe bọc thép chở hàng hóa có giá trị” và mã số mới thì mặt hàng NK phân loại vào các dòng thuế thuộc nhóm 8704 sẽ không chỉ giới hạn cho một mình xe thiết kế chở tiền mà đã mở rộng cho các chủng loại xe bọc thép chở hàng hóa có giá trị khác ngoài tiền (kim loại, đá quý…)

Năm 2011 áp dụng theo Biểu thuế XNK ưu đãi ban hành kèm theo Thông tư 184/2010/TT-BTC thì thuế suất thuế NK ưu đãi đối với mặt hàng “Xe thiết kế để chở tiền” thuộc mã 8705.90.90.10 là 10% (Áp dụng theo Biểu thuế NK ưu đãi đặc biệt CEFT-AFTA mức thuế NK là 0%).

Từ 1-1-2012 trở đi áp dụng theo Biểu thuế NK ưu đãi ban hành kèm theo Thông tư 157/2011/TT-BTC (sau đây gọi tắt là TT 157) thì thuế suất thuế NK ưu đãi đối với mặt hàng “Xe bọc thép chở hàng hóa có giá trị” thuộc nhóm 8704 là 15% (Biểu thuế NK ưu đãi đặc biệt ASEAN giai đoạn 2012-2014 mức thuế NK 0% hoặc 5% tùy chủng loại xe và dung tích xi lanh).

Trước ngày 1-1-2012 tiêu chí quan trọng để mặt hàng xe được phân loại vào mã số của dòng thuế “Xe thiết kế để chở tiền” thuộc nhóm 8705 là lô hàng phải có văn bản xác nhận của NHNN về đảm bảo tiêu chuẩn xe thiết kế chở tiền và đối tượng sử dụng là các ngân hàng, tổ chức tín dụng...

Từ 1-1-2012 mặt hàng “Xe thiết kế để chở tiền” để được phân loại vào nhóm 8704 với tên gọi là “Xe bọc thép chở hàng hóa có giá trị” thì phải đáp ứng các tiêu chí quy định tại chú giải mặt hàng tại cuối Chương 87 của Danh mục Biểu thuế kèm theo Thông tư 157.

Tránh gian lận

Được biết, mức thuế cho mặt hàng “Xe thiết kế để chở tiền” được chi tiết vào nhóm 8705 là 10% - mức thuế suất thấp hơn rất nhiều so với xe chở người (thuộc nhóm 8702.8703) và xe chở hàng hóa (8704) với mục đích ưu đãi cho loại xe chuyên dụng trong nước không sản xuất và không có khả năng sản xuất.

Tuy nhiên trên thực tế, đã xuất hiện các trường hợp NK xe chở người (4-5 chỗ ngồi, có lắp thêm thùng chở tiền ở khoang sau) và kê khai là xe chở tiền nhằm được hưởng thuế suất thấp. Do đó các cơ quan quản lý đã thống nhất quy định là phải có văn bản xác nhận của NHNN về đảm bảo tiêu chuẩn xe thiết kế chở tiền.

Song quy định này cũng không loại trừ hoàn toàn khả năng có DN gian lận. Hiện số lượng DN chuyên NK xe thiết kế để chở tiền khá đông như: Công ty CP sản xuất và phát triển Công nghiệp Hà Nội, Công ty CP thiết bị vật tư Ngân hàng, Công ty Việt Anh, Công ty Hyundai Thành Công, Công ty Hyundai Việt Nam… Các dòng xe NK chủ yếu là Ford, Misubisi, Hyundai. Việc xác nhận các xe NK có đạt tiêu chuẩn xe chở tiền do NHNN quy định hay không được căn cứ chủ yếu vào hình ảnh, catalog, các tiêu chuẩn kỹ thuật của xe, giấy cam kết đảm bảo chất lượng… do nhà sản xuất cung cấp. Về đối tượng sử dụng, NHNN căn cứ vào hợp đồng mua bán giữa các đơn vị để quản lý, miễn là người sử dụng cuối cùng là các đơn vị theo quy định (NH, tổ chức tín dụng…).

Trên thực tế các lô hàng này đã “chạy” khá lòng vòng trước khi đến đúng đối tượng sử dụng. Đơn cử như trường hợp Công ty Việt Anh cung cấp xe cho Công ty CP sản xuất và phát triển Công nghiệp Hà Nội, Công ty này lại cung cấp cho Công ty CP thiết bị vật tư Ngân hàng sau đó mới được cung ứng xe cho Quỹ tín dụng nhân dân T.Ư.

Theo các cơ quan quản lý chức năng, việc NHNN xác nhận xe NK chỉ đơn thuần dựa vào hình ảnh, catalog, các tiêu chuẩn kỹ thuật của xe giấy cam kết đảm bảo chất lượng… do nhà sản xuất cung cấp và việc quản lý đơn vị sử dụng cuối cùng có thể tạo kẽ hở lợi dụng, đồng thời tăng chi phí quản lý.

Theo một cán bộ Hải quan phân tích, đến nay các nước ASEAN đã thống nhất một danh mục và căn cứ trên các thông tin kỹ thuật của xe thiết kế chở tiền do NHNN cung cấp thì việc chuyển về nhóm 8704 là đúng bản chất hàng hóa. Như vậy từ 1-1-2012 trở đi, các DN khi NK “Xe thiết kế để chở tiền” nếu đáp ứng đủ các tiêu chí chú giải mặt hàng tại cuối Chương 87 của Danh mục Biểu thuế kèm theo Thông tư 157 sẽ được phân loại xe bọc thép để chở hàng hóa có giá trị thuộc nhóm 8704 và không cần phải có xác nhận của NHNN, không phải thực hiện quyết toán, và đối tượng áp dụng không giới hạn ở một số đơn vị (NH, tổ chức tín dụng…) như trước.

Phân loại chính xác

Tuy nhiên trao đổi với chúng tôi, đại diện một DN chuyên NK mặt hàng này  cho rằng: “Xe thiết kế để chở tiền” là một mặt hàng riêng, không thể xếp chung vào “Xe bọc thép để vận chuyển hàng hóa có giá trị”. Bởi “Xe bọc thép để vận chuyển hàng hóa có giá trị” là nhóm hàng có tiêu chuẩn xác định khắt khe hơn nhiều so với tiêu chuẩn xác định cho mặt hàng “Xe thiết kể để chở tiền” mà thời gian vừa qua đang thực hiện.

Quan trọng hơn, điều mà nhiều DN NK lo lắng là làm thế nào để xác định chính xác loại hàng hóa để áp mức thuế NK. Bởi thuế NK “Xe bọc thép để vận chuyển hàng hóa có giá trị” là 0% và 5% thấp hơn rất nhiều so với mức thuế NK xe chở người (83%) và xe chở hàng hóa (68%). Vì vậy rất cần thiết phải có tiêu chí kỹ thuật cụ thể để phân loại theo đúng bản chất hàng hóa. Cơ quan Hải quan khi kiểm tra hàng hóa chủ yếu sẽ căn cứ thực tế hàng và kết quả kiểm định của cơ quan Đăng kiểm. Nhưng hiện nay cơ quan Đăng kiểm chưa có tiêu chuẩn kỹ thuật đối với loại xe này. Nếu không phân loại chính xác, với mức thuế quá chênh lệch này sẽ tạo ra sự cạnh tranh không công bằng.

Trao đổi với chúng tôi, một cán bộ Hải quan cho rằng, tiêu chí để phân loại hàng hóa đã được quy định rất chi tiết, cụ thể, nghiêm ngặt, đúng nghĩa là xe chuyên dụng đặc biệt tại chú giải mặt hàng tại cuối Chương 87 của Danh mục Biểu thuế kèm theo Thông tư 157. Nội dung chú giải này chính là tiêu chuẩn xe thiết kế chở tiền mà NHNN cung cấp.

Vị cán bộ này cũng đồng tình cho rằng: Nếu đối chiếu chính xác theo các tiêu chí này, hầu hết các xe đã NK thời gian qua với mã hàng hóa “Xe thiết kế để chở tiền” sẽ không đáp ứng được. Nhưng việc xác định hàng hóa cũng như mức thuế suất sẽ căn cứ vào thực tế kiểm tra hàng hóa NK đối chiếu theo các tiêu chí, quy định (chứ không căn cứ vào catalog), như vậy mới đảm bảo chính xác, đúng theo yêu cầu quản lý trong việc áp mức thuế ưu đãi đặc biệt cho dòng xe chuyên dụng trong nước không sản xuất và không có khả năng sản xuất. Tránh để các DN lợi dụng NK xe chở người với mức thuế thấp.

Nguyễn Hà