Xung quanh lô xe ô tô tải tự đổ của Công ty Hoàng Trà: Vì sao không được hoàn thuế?

Ngày 25-5-2012, ông Nguyễn Cảnh Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Hoàng Trà (sau đây gọi tắt là Công ty Hoàng Trà) có đơn khẩn cầu (số 134/ĐKN 2012) gửi Bộ trưởng Bộ Tài chính trình bày về việc phân loại áp mã, tính thuế đối với 10 chiếc xe ô tô tải tự đổ (tổng trọng lượng có tải tối đa trên 25 tấn đến không quá 45 tấn) NK tại tờ khai số 7655/NK/KD/HN ngày 22-10-2008.

Lô hàng này được DN mở tờ khai NK tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Hữu Nghị (Hải quan Lạng Sơn). DN khai báo mã HS là 8704102210, với thuế suất thuế NK là 10%. Tuy nhiên, trong quá trình xem xét hồ sơ, cơ quan Hải quan đã “tạm tính thuế theo mã HS 8704234990 (mức thuế NK 20%) chờ kết quả giám định”.

Như vậy thay vì phải nộp 579,8 triệu đồng tiền thuế (thuế NK 10%), Công ty Hoàng Trà đã chấp hành nộp số tiền là 1,507 tỷ đồng (thuế NK 20% và thuế GTGT). Công ty đồng thời gửi kiến nghị lên cơ quan hữu trách phản ánh sự “chưa công bằng” trong quá trình tính thuế NK đối với lô hàng này, bởi nhiều lô hàng khác mà DN NK có cùng chủng loại, cùng trong năm 2008, đã được cơ quan Hải quan chấp nhận cho nộp thuế ở mức 10%.

Với cái “lý” này, việc khiếu nại của DN diễn ra trong suốt một thời gian dài với nhiều văn bản gửi đi. Cơ quan Hải quan cũng đã có nhiều văn bản trả lời DN, cũng như hướng dẫn Hải quan địa phương, song DN vẫn cho rằng việc phân loại và áp mã tính thuế đối với lô hàng nói trên là “không công bằng, thiếu nhất quán”.

Không đáp ứng điều kiện

Theo Bộâ Tài chính, vướng mắc từ việc phân loại, áp mã tính thuế mặt hàng xe ô tô tải tự đổ xuất phát từ tiêu chuẩn phân biệt giữa xe tải chạy trên quốc lộ và không phải quốc lộ không rõ ràng, không cụ thể, trong khi chênh lệch mức thuế NK giữa 2 loại xe này lại khá lớn (10%). Vì vậy trong một thời gian dài, cùng một mặt hàng với xuất xứ như nhau, nhưng thuế NK từng thời điểm, từng cửa khẩu khi thì áp 10% khi lại áp 20%.

Tháng 12-2010, nhiều DN cùng NK mặt hàng này đã kiến nghị Chính phủ cho áp dụng thống nhất một mức thuế suất thuế NK với xe ô tô tải tự đổ về mức 10% và được hoàn thuế với những lô hàng có thuế NK 20%.

Tháng 8-2011, Bộ Tài chính đã có văn bản số 10565/BTC-CST ngày 9-8-2011 hướng dẫn việc phân loại tính thuế đối với mặt hàng ô tô tải tự đổ có tổng trọng lượng có tải trên 24 tấn đến không quá 45 tấn NK trong thời gian từ ngày 1-1-2008 đến 21-12-2009.

Trao đổi với phóng viên, đại diện lãnh đạo Cục thuế XNK-Tổng cục Hải quan cho biết: Lô hàng để được phân loại vào nhóm 8704102210 (mức thuế NK 10%) phải đáp ứng các tiêu chí cơ bản phân loại hàng hóa được quy định tại văn bản 10565/BTC-CST. Vị đại diện này khẳng định lô hàng NK theo tờ khai số 7655/NK/KD/HN của Công ty Hoàng Trà nếu đáp ứng được các tiêu chí theo quy định tại công văn 10565/BTC-CST thì sẽ được hoàn thuế. Và việc xác định tiêu chí này thuộc trách nhiệm của Hải quan địa phương (ở đây là Hải quan Lạng Sơn).

Thời gian qua, Tổng cục Hải quan đã nhiều lần có văn bản trả lời DN cũng như hướng dẫn địa phương thực hiện theo quan điểm này. Tuy nhiên, cho đến nay DN vẫn chưa có đủ hồ sơ chứng minh lô hàng nói trên đủ điều kiện. Và như vậy, theo quy định, lô hàng không được hoàn thuế.

Còn nhiều vướng mắc

Qua trao đổi, Giám đốc Công ty Hoàng Trà Nguyễn Cảnh Tuấn cho rằng: Trong giai đoạn từ ngày 1-1-2008 đến 25-4-2010, Bộ Tài chính đều hướng dẫn áp dụng mức thuế 10% đối với mặt hàng ô tô tải tự đổ và nếu có tờ khai nào đã nộp thuế 20% thì đều được hoàn thuế 10% và không cần có những điều kiện như quy định tại công văn số 10565/BTC-CST.

Ông Tuấn dẫn chứng theo hướng dẫn tại các công văn 8487/BTC-CST ngày 1-7-2010; công văn 10565/BTC-CST ngày 9-8-2011; công văn 5857/TCHQ-TXNK ngày 22-11-2011 thì việc phân loại đối với mặt hàng ô tô tải tự đổ được thực hiện theo các giai đoạn:

- Các tờ khai đăng ký từ năm 2007 về trước, được áp dụng các mức thuế suất thuế NK 10 hoặc 20% căn cứ khai báo và thực tế hàng hóa NK.

- Các tờ khai đăng ký từ ngày 1-1-2008 đến 21-12-2009 được áp dụng mức thuế thống nhất là 10%.

- Các tờ khai đăng ký từ ngày 22-12-2009 đến hết 25-4-2010 và đã thu  thuế NK theo mức 20% thì được áp dụng mức thuế 10%.

Hướng dẫn tại công văn số 10565/BTC-CST nêu rõ: Các đơn vị Hải quan căn cứ vào công văn 3335/TCHQ-GSQL ngày 19-6-2007 và 1247/TCHQ-GSQL ngày 21-3-2008, kiểm tra theo hồ sơ của các lô hàng để xác định việc phân loại áp mã hàng hóa.

Điểm 2 của công văn số 10565/BTC-CST hướng dẫn, trường hợp việc thực hiện hướng dẫn theo công văn 3335/TCHQ-GSQL và 1247/TCHQ-GSQL mà gặp vướng mắc, chưa xác định rõ loại xe thì việc phân loại hàng hóa vào mã 8704102210 phải đáp ứng  4 tiêu chí.

Theo ông Tuấn, việc xác định các tiêu chí này đang “làm khó” DN.

Thứ nhất, theo công văn 1247/TCHQ-GSQL ngày 21-3-2008 thì: “Việc phân loại hàng hóa phải căn cứ vào hồ sơ tài liệu kỹ thuật và thực tế hàng hóa NK; đặc điểm kỹ thuật của phương tiện cơ giới do nhà sản xuất xác định phù hợp với nhu cầu khai thác, sử dụng”  và chỉ “trong trường hợp  cơ quan Hải quan không thể xác định được thiết kế chủ yếu” thì mới  “căn cứ vào xác nhận của cơ quan tổ chức giám định chuyên ngành để xác định”. Theo văn bản này, với lô hàng cụ thể của mình, ông Tuấn cho rằng, cơ quan Hải quan có thể xác định được đặc điểm kỹ thuật của xe. Bởi đây không phải mặt hàng mới, lần đầu NK. Trong năm 2008, 2009 Công ty Hoàng Trà cũng như nhiều DN khác đã NK nhiều lô hàng tương tự thuộc tờ khai số 7655/NK/KD/HN nói trên và Hải quan Lạng Sơn đều căn cứ vào hồ sơ tài liệu kỹ thuật và thực tế hàng hóa NK để áp mã 8704102210, tính thuế NK 10% mà không cần xác nhận của cơ quan quản lý chuyên ngành.

Thứ hai, về cơ quan giám định. Ngày 24-2-2012, Chi cục Hải quan cửa khẩu Hữu Nghị (Hải quan Lạng Sơn) có công văn 206/HQHN-NV nêu rõ “Căn cứ theo phụ lục ban hành kèm Thông tư 44/2011/TT-BKHCN thì cơ quan giám định chuyên ngành đối với phương tiện vận tải là Cục Đăng kiểm Việt Nam”.

Nhưng Cục Đăng kiểm Việt Nam lại có văn bản (số 647/ĐKVN-VAQ ngày 13-4-2012) với nội dung Cục chỉ có chức năng cấp Giấy chứng nhận chất lượng an toàn và bảo vệ môi trường xe cơ giới NK. Và theo ông Tuấn, các đặc điểm kỹ thuật của xe trong Giấy chứng nhận này không bao gồm đầy đủ tất cả các đặc điểm kỹ thuật như quy định tại công văn 1247/TCHQ-GSQL. Và DN không biết tìm đến cơ quan nào có đủ thẩm quyền để xác nhận đặc điểm kỹ thuật xe.

Không những thế, hiện 10 chiếc xe tải tự đổ (thuộc tờ khai NK số 7655/NK/KD/HN) DN đã bán, xe đã được đưa vào sử dụng, Công ty Hoàng Trà không thể đem xe đi giám định về đặc điểm kỹ thuật theo yêu cầu của cơ quan Hải quan. 

Khiếu nại gửi lên Bộ Tài chính, Công ty Hoàng Trà khẳng định DN chỉ mong cơ quan quản lý áp mã tính thuế mặt hàng này một cách công bằng. Trong giai đoạn 1-1-2008 đến 25-4-2010, Công ty Hoàng Trà cũng như nhiều DN khác NK loại xe tương tự đều được tính thuế suất 10% hoặc được hoàn thuế từ mức 20% xuống 10%. Tuy nhiên, lô hàng thuộc tờ khai 7655/NK/KD/HN nói trên lại phải chịu thuế suất thuế NK 20% và không được hoàn thuế.

Thực tế này được ông Tuấn dẫn chứng qua các tờ khai NK của chính DN mình. Đơn cử như tại tờ khai số 1135/NK/KD/HN ngày 18-3-2009  của Công ty Hoàng Trà làm thủ tục tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Hữu Nghị, phần mô tả hàng hóa là “xe tải tự đổ hiệu FAW, model CA3256P2K2T1A80, tải trọng xe 12.405 kg, tổng trọng lượng có tải 25.000 kg, động cơ diezel công suất 236 kW, thùng xe gắn với thân xe tự lật được…, thiết kế chạy trên các loại đường không phải là quốc lộ, tay lái phải thuận, mới 100%, sản xuất tại Trung Quốc”. Phần mô tả hàng hóa này không có khác biệt so với phần mô tả hàng hóa so với tờ khai 7655/NK/KD/HN. Tuy nhiên, lô hàng tại tờ khai 1135/NK/KD/HN được áp ngay thuế NK là 10% mà không cần phải đáp ứng các điều kiện khác.

Liên quan đến việc phân loại tính thuế mặt hàng xe ô tô tải tự đổ, Bộ Tài chính và Tổng cục Hải quan đã có nhiều văn bản hướng dẫn thực hiện cụ thể theo từng giai đoạn, từng thời kỳ hàng hóa NK.

Đối với lô hàng cụ thể của Công ty Hoàng Trà, Tổng cục Hải quan cũng đã liên tiếp có nhiều văn bản trả lời DN cũng như hướng dẫn Hải quan địa phương với quan điểm Hải quan địa phương căn cứ vào các văn bản hướng dẫn và thực tế hàng hóa NK để phân loại áp mã tính thuế lô hàng.

Song như đã phân tích ở trên, với điểm mấu chốt là “Phải đáp ứng các tiêu chí nêu tại công văn số 10565/BTC-CST”, mà cụ thể ở đây là “các tiêu chí cơ bản phân loại hàng hóa” nên vấn đề vẫn chưa được giải quyết. Bản thân Hải quan Lạng Sơn dù cho rằng “lô hàng 10 xe tải tự đổ của tờ khai 7655/NK/KD/HN được áp mã 8704102210 và hưởng thuế ưu đãi là 10%”, song đơn vị vẫn không dám “quyết”.

Ngày 23-4-2012, Hải quan Lạng Sơn đã có công văn số 750/HQLS-TXNK gửi Tổng cục Hải quan. Tại công văn này lãnh đạo Cục Hải quan Lạng Sơn căn cứ vào các công văn 8487/BTC-CST và 10565/BTC-CST; 5857/TCHQ-TXNK cho rằng, các tờ khai được đăng ký từ ngày 1-1-2008 đến 21-12-2009 được áp dụng mức thuế thống nhất là 10%; các tờ khai từ ngày 21-12-2009 đến 25-4-2010 đã thu thuế NK theo mức 20%, thì được áp dụng mức thuế suất NK 10%.

Cục Hải quan Lạng Sơn đề xuất: “Tại cùng một thời điểm, biểu thuế không thay đổi, hàng hóa có cùng model với các tờ khai đã được chấp nhận áp mức thuế suất thuế NK 10%, vì vậy cho phép lô hàng 10 xe tải tự đổ của tờ khai 7655/NK/KD/HN được vào mã 8704102210 và hưởng thuế ưu đãi là 10%”.

Ngày 21-5-2012, Tổng cục Hải quan có văn bản số 2409/TCHQ-TXNK yêu cầu Cục Hải quan Lạng Sơn căn cứ vào hồ sơ hải quan, kết quả kiểm hóa thực tế hàng hóa NK và nội dung hướng dẫn tại công văn 10565/BTC-CST.  Trường hợp mặt hàng xe tải tự đổ của DN NK không đáp ứng các tiêu chí nêu tại công văn số 10565/BTC-CST thì không giải quyết hoàn thuế.

Thực tế việc kiểm tra hồ sơ, hàng hóa thực tế NK cũng như căn cứ vào các văn bản hướng dẫn để phân loại áp mã tính thuế là nhiệm vụ của đơn vị Hải quan nơi DN trực tiếp mở tờ khai. Tuy nhiên, như đã đề cập ở trên, hiện lô hàng này đã được DN bán và đưa vào sử dụng, do đó việc đưa số xe này đi giám định kỹ thuật là điều gần như không thể.

Vụ việc này cần sớm được Hải quan Lạng Sơn giải quyết dứt điểm cho DN.

Nguyễn Hà